Thánh Phaolô LÊ VĂN LỘC

Tiểu sử

Thánh Phaolô LÊ VĂN LỘC, Linh mục (1830 – 1859)
Nỗi đau thương.
Phải giải tán chủng viện Thị Nghè. Đó là một quyết định đau lòng đối với
cha Giám đốc Lê văn Lộc. Nhưng biết làm sao hơn được? Tình hình Giáo Hội
hết sức khó khăn. Quan quân đang truy bắt những người theo đạo Công Giáo.
Hai năm coi sóc tiểu chủng viện, thời gian tuy ngắn ngủi, nhưng ý thức trách
nhiệm của cha Lộc đối với Giáo Hội thật lớn, và tình thương của cha đối với các
chủng sinh thật thắm thiết. Cha không đành lòng bỏ rơi những người con thân
yêu này. Trong tình thế khó khăn đó, để cứu lấy mạng sống mình, chủng viện
phải giải tán, nhưng việc huấn luyện vẫn không thể ngừng. Cha Phaolô Lộc tìm
cách trốn tránh quanh vùng Sài Gòn, Gia Định, khi thì ở với các chủng sinh, khi
ở một mình, nhưng vẫn tìm cách tiếp tục công việc huấn luyện các mầm non của

Giáo Hội. Chính sứ mạng cao quý này đã đứa cha đến phúc tử đạo, một vinh
hạnh lớn lao cho chủng viện Thị Nghè (Sài Gòn).
Ngược dòng thời gian.
Phaolô Lê văn Lộc sinh năm 1830 tại làng An Nhơn, tỉnh Gia Định trong
một gia đình đạo đức. Mồ côi cha mẹ từ năm mười tuổi, cậu Lộc được cha sở
nhận nuôi và cho theo học tại chủng viện Cái Nhum trong hai năm. Năm 1843,
Đức cha Lefèbre Nghĩa gửi cậu sang học thần học tại Pénang. Cậu được các giáo
sư viết thư về Giám mục địa phận khen là người tương lai đầy hứa hẹn.
Trở về nước, thầy Phaolô Lộc tận tâm giảng dạy giáo lý và phụ trách việc
huấn luyện cho các chủng sinh. Ngày 07.02.1857, thầy được Đức cha Nghĩa
truyền chức linh mục và được bổ nhiệm làm Giám đốc tiểu chủng viện Thị
Nghè. Ngoài việc chăm sóc, giảng dạy các chủng sinh, cha Lộc vẫn cố gắng thu
xếp những giờ làm công tác mục vụ, bác ái. Có sử liệu ghi nhận trong khoảng
một năm, cha đã dẫn về đoàn chiên Giáo Hội hơn 200 tân tòng.
Trong tình thế khó khăn dưới thời vua Tự Đức như thế, nhiều quan chức ác
cảm với đạo, nhưng cha Lộc vẫn hăng say làm việc, duy trì chủng viện được hơn
một năm. Tháng 07.1858, mười bốn chiến thuyền Pháp đổ bộ lên Cửa Hàn tỏ
dấu khiêu khích. Đô đốc Rigault de Genouilly ngây ngô chờ quân Công Giáo trợ
lực. Ông không biết rằng người Công Giáo Việt Nam lúc đó không ưa gì ngoại
xâm, như chúng ta thấy trong chuyện Thánh Phanxicô Trung, họ không bỏ
Chúa, nhưng cũng không phò Tây. Họ tích cực xin đăng ký vào quân đội triều
đình để chống Pháp. Thế mà các quan chức Việt Nam tức giận cho rằng các tín
hữu Kitô cấu kết với ngưới Pháp, nên quyết định bắt giết các đạo trưởng trước
khi quân xâm lược đến. Thế là chủng viện Thị Nghè phải giải tán. Cha con phải
ngậm ngùi chia tay. Tuy nhiên, cha Lộc vẫn cố nán lại Sài Gòn nay đây mai đó
để gần gũi, hướng dẫn các chủng sinh của mình.
Trên con đường khổ giá.

Cuối năm 1858, cha Lộc đến tạm trú ở nhà một cựu chủng sinh (thầy giáo
Ngôn). Dầu khó khăn nguy hiểm, cha tìm cách tiếp tế cho các chủng sinh bị lưu
lạc. Việc đó đưa cha vào vòng lao lý: Một phụ nữ ngoại giáo thấy cha, liền báo
cáo với quan quân. Họ liền đến bao vây, lục xét và bắt được cha ngày 13.12 năm
đó.
Khi bị bắt, cha Lộc khéo léo trả lời, nên các quan đối xử với cha cách tử tế, lại
còn có ý định tha nếu cha chối đạo. Đầu năm 1859, thấy không thể chiếm được
Huế, thêm vào đó 200 lính viễn chinh Pháp chết vì bệnh dịch tả, tướng Pháp
quyết định chuyển hướng đưa quân vào chiếm tỉnh Gia Định theo lối cửa Cần
Giờ. Khi quân Pháp bắn phá Sài Gòn, các quan liền cấp tốc tâu vua cho trảm
quyết cha Phaolô Lê văn Lộc.
Đến vinh quang.
Ngày 13.02.1859, cha Lộc bị điều ra Trường Thi, bây giờ là góc đường Hai
Bà Trưng - Xô Viết Nghệ Tĩnh, và bị hành quyết tại đó.
29 tuổi đời, hai năm linh mục, bản án vội vã gấp rút, cũng như chính cuộc
đời của cha đã kết thúc thật ngắn ngủi. Ngắn ngủi nhưng thiết tha, ngắn ngủi
nhưng hết sức đậm đà tình yêu và trách nhiệm. Cuộc đời vắn vỏi nhưng đã được
thánh hiến bằng chính máu đào của mình. Thật xứng đáng để được đón nhận
vào nơi trường sinh. Cha Phaolô Lộc bước vào cuộc sống vĩnh cửu là thế.
Phải chờ đến đêm, giáo hữu mới lên đưa thi hài vị tử đạo (vẫn bị trói ở cột)
về mai táng ở họ Chợ Quán, sau được cải táng về dòng Thánh Phaolô, Sài Gòn.
Hiện nay hài cốt của thánh nhân được lưu trữ tại Vương Cung Thánh đường Sài
Gòn.
Đức Thánh Cha Pio X suy tôn Chân Phước cho cha Phaolô Lê văn Lộc ngày
02.05.1909.

Bulletin des Partants, tr 440, số 14. Launay III, tr. 419.

Tháng 3