Thánh Nicolas BÙI ĐỨC THỂ

Tiểu sử

Thánh Nicolas BÙI ĐỨC THỂ, Quân nhân (1792 – 1839)
Thánh Augustinô PHAN VIẾT HUY, Quân nhân (1795 – 1839), Thánh
Nicolas BÙI ĐỨC THỂ, Quân nhân (1792 – 1839) và Thánh Đaminh
ĐINH ĐẠT, Quân nhân (1803 – 1839)
Dâng sớ biểu lộ niềm tin.
Một ngày mùa hạ 1839, vua Minh Mạng rời hoàng cung đi dạo và quan sát
dân tình Huế. Tất cả sinh hoạt đều tạm ngưng, mọi người phải dạt vào lề đường,
chờ xa giá nhà vua đi qua mới tiếp tục công việc mình được. Nhưng kìa, có hai
người lính không thuộc đội cận vệ, bỗng từ đâu xuất hiện, tiến ra và quỳ rạp
trước kiệu rồng, hai tay nâng cao trên trán một tờ sớ viết bằng chữ Hán. Viên
quan hầu nhận sớ trình cho vua xem. Tuy chỉ có hai người lính, nhưng sớ ký tên
ba người, là các ông Phan Viết Huy, Bùi Đức Thể và Đinh Đạt. Nội dung lá đơn
ấy như sau:
“Cha ông chúng tôi đã theo đạo Gia Tô. Năm ngoái, các quan tra tấn ép buộc
bước qua Thánh Giá, chúng tôi đã miễn cưỡng làm theo, chứ thực tâm không
muốn. Nay chúng tôi xin tiếp tục giữ đạo để tròn đạo hiếu với cha ông chúng
tôi.”
Đó là biến cố chính đưa đến cái chết tử đạo của ba quân nhân xã Lục Thủy,
phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
Augustinô Phan Viết Huy sinh năm 1795 tại làng Hạ Linh, thuở bé có dâng
mình cho Chúa, chuẩn bị làm thầy giảng, nhưng sau khi ra ngoài lập gia đình,

thôi.” Một hôm quan hỏi tại sao trong đơn còn có chữ ký của Đinh Đạt, hai ông
trả lời: “Thưa quan, anh Đạt cũng không chịu quá khóa, nhưng bận việc quân
nên không đi với chúng tôi được. Anh ấy dặn: chúng tôi thế nào, anh ấy cũng
như vậy.”
Các quan trình bày sự việc lên vua để lãnh ý. Sau đó theo lệnh vua, quan cho
bày trước mặt hai ông mười nén vàng, một tượng Chịu Nạn và một thanh gươm
rồi nói: “Cho bay tự ý chọn, bước qua tượng thì được vàng, bằng không thì gươm
sẽ chặt đôi người bay ra, xác sẽ bị trôi ngoài biển.” Hai ông bày tỏ ý muốn chọn
gươm. Vua Minh Mạng nổi giận truyền viết bản án như sau:
“Trước đây ta đã làm án tử hình, nhưng ta thương chẳng muốn giết, nào ngờ
chúng đã mê dại chẳng biết sự phải lẽ. Ta đã mở lối cho chúng ăn năn chừa cải,
song hai tên tội phạm cố chấp theo Gia Tô tả đạo, lại bỏ việc quân vào kinh nộp
đơn. Thật là bọn kiêu ngạo đáng khinh, đáng ghét, chẳng thể để sống được nữa.
Vậy hai tội phạm Phan Viết Huy và Bùi Đức Thể phải cho lính đem ra biển lấy
rìu lớn chặt ngang lưng rồi bỏ xác xuống biển, để ai nấy biết tỏ điều răn cấm...”
Phần sau bản án, vua giao cho Trịnh Quang Khanh việc điều tra ông Đinh
Đạt và dặn trình báo lại. Ngày 13.06.1839, quân lính điệu hai ông ra cửa Thuận
An thi hành án lệnh. Họ dẫn hai ông lên thuyền chèo ra giữa biển, đặt một
Thánh Giá ngay trong thuyền, để thử xem các ông có đổi ý đạp lên chăng. Khi
thất vọng, họ trói hai ông vào cột chèo, thay vì chặt ngang lưng, họ chặt đầu
trước rồi bổ thân ra làm bốn, ném xuống biển làm mồi cho cá.
Bổ làm tám cũng được.
Về phần ông Đinh Đạt, sau khi đi công tác trên tỉnh, ông thu xếp việc nhà và
chuẩn bị tâm hồn đón nhận cái chết anh hùng. Cuối tháng 06.1839, một người
bạn đồng đội đến báo tin ông Huy và Thể đã bị hành hình. Ông Đạt tỏ ra rất vui
mừng, báo tin cho cha mẹ, bà con, từ giã mọi người. Ông không tính chuyện
chạy trốn, chỉ chờ đợi ngày bị bắt. Vợ con khóc lóc, ông lựa lời an ủi và quả

quyết Chúa sẽ lo liệu và quan phòng mọi sự. Khi quân lính đến vây bắt, ông lánh
mặt ít giờ để xưng tội và rước lễ lần cuối, rồi thản nhiên đi theo họ lên tỉnh. Dọc
đường ông sốt sắng lần chuỗi, suy niệm các mầu nhiệm kinh Mân Côi.
Đến Nam Định, lính đưa ông vào gặp Trịnh Quang Khanh, quan Tổng đốc
bảo ông:
- Hai bạn của ngươi vì cuồng dại không chịu bỏ đạo tà, nên đã chém làm tư
quăng xuống biển. Còn ngươi, nếu khôn thì chối bỏ đi để về với vợ con.
Ông Đạt thẳng thắn thưa:
- Tôi đã chịu nhiều cực hình vì đức tin, nay tôi sẵn sàng chịu thêm nhiều
hình khổ khác nữa. Hai bạn tôi đã được phúc trọng, quan cứ chém tôi làm tám
khúc cũng được.
Quan biết có đe dọa cũng không thành công, liền lập án gởi về kinh xin xử
giảo.
Ông Đạt khi nghe đọc bản án thì rất bình tĩnh, vui mừng đón nhận cái chết
gần kề. Ngày 18.07.1839 ông theo lính ra pháp trường Bảy Mẫu, vừa đi vừa
chăm chú đọc kinh. Đến nơi xử, ông quỳ trên chiếu cầu nguyện giây lát, rồi chờ
quân lính tháo gông trên cổ, ông nằm xuống. Lý hình đứng hai bên dùng dây siết
cổ ông cho đến khi tắt thở. Tín hữu làng Phú Nhai thương lượng với quan quân
đem thi hài vị anh hùng tử đạo về an táng tại khu đất của người anh cả vị anh
hùng. Sau hài cốt của ông Đạt được lưu giữ tại nhà thờ Phú Nhai.
Ngày 27.05.1900, Đức Lêo XIII suy tôn ba vị anh hùng tử đạo: Augustinô
Phan Viết Huy, Nicolas Bùi Đức Thể và Đaminh Đinh Đạt lên bậc Chân Phước.