Thánh Đaminh NGUYỄN VĂN XUYÊN

Tiểu sử

Đaminh Nguyễn Văn Xuyên còn có tên là Doãn, sinh năm 1786 tại làng
Hương Hiệp, tỉnh Thái Bình. Thấy con có trí thông minh, cha mẹ cho cậu đi học
chữ Nho, rồi gửi gắm cậu cho Đức cha Delgado Y dạy bảo. Được Đức cha nhắc
nhở, cậu Xuyên chăm chỉ học hành, nhất là học hỏi giáo lý. Lớn lên, ngài cho anh
vào chủng viện và trao ban chức linh mục năm 1819. Ngày 20.04 năm sau, cha
Xuyên tuyên khấn trọn đời trong dòng thánh Đaminh. Từ đó cha rất nhiệt
thành phục vụ các giáo hữu, không ngừng đi nhiều nơi giảng tĩnh tâm, dạy giáo
lý và sốt sắng cử hành phụng vụ bí tích.
Trước tiên cha Xuyên coi xứ Phạm Pháo, tỉnh Nam Định, rồi về xứ Kẻ Mèn,
Thái Bình trong ba năm. Tại đây, ngài lập họ đạo mới, họ Thanh Minh, chọn
thánh Vinh Sơn làm bổn mạng. Sau cha phụ trách xứ Đông Xuyên 13 năm. Thời
gian này dân chúng bị hạn hán mất mùa nhiều năm, và bị giặc Phan Bá Vành
quấy phá nên đói nghèo khổ sở. Có lần cha phải dốc cạn túi để giúp đỡ họ, có lần
cha nhường phần cơm của mình... Bao giờ cha cũng để một ngân khoản riêng
làm việc bác ái, từ thiện.
Cuối năm 1836, cha được bổ nhiệm làm phụ tá cha Fernandez Hiền tại
chủng viện Ninh Cường giữa lúc cuộc bách hại của vua Minh Mạng gay gắt.
Năm sau cha về làm quản lý địa phận Đông Đàng Ngoài, giúp Đức cha Delgado
Y. Khi Đức cha phải lưu lạc về Kiên Lao rồi bị bắt thì cha Xuyên vừa tìm chỗ ẩn
trốn, vừa giúp xứ Hạ Linh. Tuy phải lang thang nay nhà này mai nhà khác, cha

cũng phục vụ các tín hữu ở đây được khoảng một năm. Ngày 18.08, cha đến cử
hành lễ mừng thánh Gioakim, bổn mạng họ Phú Đường (họ lẻ xứ Hạ Linh) thì bị
bắt. Một giáo viên trước có dạy ở Bùi Chu biết mặt cha đã đi báo quan kiếm tiền
thưởng.
Bền chí trung kiên...
Cha Xuyên dâng lễ gần xong, nghe tiếng gọi của quân lính, cha vội rước hết
Mình Thánh, rồi cởi áo lễ đi trốn. Nhưng không kịp nữa, quân lính đã tóm bắt
cha và dẫn đến quan phủ. Quan phủ cười nói:
- Đưa đây một số bạc, ta tha cho về.
Cha trả lời:
- Tôi chẳng có đồng nào trong người, nếu quan tha, tôi cám ơn, nếu quan
bắt, tôi xin chịu.
Về sau giáo hữu Hạ Linh góp tiền đem đến chuộc, nhưng quan phủ không
dám thả nữa vì trên tỉnh đã biết. Khi nghe thuật lại chuyện, cha Xuyên an ủi lại:
- Anh em hãy để tiền lo cho giáo xứ thì hơn, đừng tốn tiền chuộc làm chi vô
ích. Ý Chúa đã muốn, chẳng ai làm khác được. Anh em cứ bình an về nhà, nhớ
cầu nguyện cho tôi chịu sự khó cho nên.
Thế rồi cha mang gông nặng theo lính về Nam Định.
Biết cha là quản lý tòa giám mục, Tổng đốc Trịnh Quang Khanh không
những bắt cha bỏ đạo mà còn muốn khai thác các tài sản địa phận. Lần đầu tiên
khi ra lệnh đánh đòn, Tổng đốc đứng ngay bên thúc giục:
- Đánh nữa mạnh lên cho đến khi nó chịu khai và xuất giáo.
Người chiến sĩ đức tin chỉ biết kêu tên cực trọng “Giêsu Maria, xin cứu con”
cho đến khi bất tỉnh phải khiêng về ngục.
Những lần sau ngài cố gắng cắn răng chịu đựng không kêu một tiếng, cũng
chẳng tiết lộ điều gì về giáo phận. Quan Tổng đốc cho dùng những cực hình dã

man hơn: lấy sắt nung đỏ dí vào cháy từng miếng thịt, cầm kìm nguội kẹp hay
cắt nhiều chỗ trên thân thể... Nhưng cha can đảm gắng sức nói thẳng với quan:
- Dù sống dù chết, tôi cũng không bỏ đạo. Tôi chọn cái chết để sống đời đời,
hơn là nghe quan sống thêm ít lâu mà muôn đời bị tiêu diệt.
Nhiều lần quá đau đớn ngất xỉu giữa cuộc tra tấn. Sợ vị quản lý địa phận
chết sớm, Tổng đốc sai lính đưa cha về ngục, cho mới lang y chữa trị để mong
biết được những tài sản mà ông tưởng là vô số. Đến khi cha Xuyên bình phục,
quan lại đưa ra khảo nữa, nhưng ông phải thất vọng vì thực sự địa phận chẳng có
gì để khai, mặt khác, chẳng bao giờ cha chịu khuất phục bỏ đạo.
Phần thưởng nước trời.
Ngày 25.10, quan Tổng đốc lập bản án trảm quyết gửi về kinh đô. Tháng sau
bản án của cha Xuyên và cha Dụ trở lại Nam Định. Những ngày cuối hai cha
được giam chung một phòng, tay bắt mặt mừng, xưng tội với nhau, an ủi khích lệ
nhau vững chí cho đến cùng.
Ngày 26.11.1839, hai cha bị dẫn đi xử. Giữa quân lính đông đảo võ trang voi
ngựa, hai vị chứng nhân Đức Kitô đi bộ mang gông, nhưng bình an vui vẻ, vừa đi
vừa cầu nguyện cho tới pháp trường. Dân chúng đi xem đều bỡ ngỡ thán phục.
Quan hỏi lại lần chót có muốn xuất giáo để được tha không. Hai vị trả lời:
“Không”, rồi đưa tay cho lính trói vào cọc đã chôn sẵn.
Hai nhát gươm cùng vung lên, hai tôi tớ Chúa được lãnh triều thiên tử đạo
tiến thẳng về Trời. Cha Xuyên với 53 tuổi đời, phục vụ Chúa trong chức vụ linh
mục được 20 năm. Thi thể ngài được an táng ngay tại đó. Tháng giêng năm 1841,
tín hữu cải táng hài cốt ngài về Lục Thủy.
Đức Giáo Hoàng Lêo XIII suy tôn cha Đaminh Nguyễn Văn Xuyên, linh mục
dòng Thuyết giáo lên bậc Chân Phước ngày 27.05.1900.