Thánh Đaminh BÙI VĂN UÝ

Tiểu sử

Thánh Đaminh BÙI VĂN UÝ, Thầy giảng dòng Đaminh (1812 – 1839)
“Nếu tôi cả gan bước lên Thánh Giá thì tôi xúc phạm đến Chúa và bất hiếu với
cha mẹ. Vì song thân sinh ra tôi, đã dạy tôi trung thành với niềm tin cho đến
chết”.
Thầy Đaminh Úy đã đặt trọn niềm tin của mình trong truyền thống tổ tiên.
Không biết cha mẹ căn dặn thầy trung kiên dù phải tử đạo vào lúc nào, khi mới
có cuộc bách hại hay khi vào thăm trong tù? Nhưng rõ rệt là với thầy, phản bội
đức tin là phản lại những người đã nhọc công vun trồng niềm tin của mình cho
mình.
Đaminh Bùi Văn Úy sinh năm 1812 tại họ Tiên Môn, làng Kẻ Rèm, tỉnh
Thái Bình. Từ bé cậu đã được gia đình gửi vào nhà xứ sống với cha Tự. Sau khi
học thành thầy giảng, thầy luôn hoạt động bên cha tại xứ Kẻ Danh rồi Kẻ Mốt
(Bắc Ninh) thì bị bắt, lúc đó thầy mới 26 tuổi. Bất cứ ai gặp thầy Úy đều công
nhận thầy hiền lành, có lòng yêu mến Chúa đặc biệt và là người trợ thủ đắc lực
của cha Tự trong công tác, nhất là khi cuộc bách hại của vua Minh Mạng bùng
nổ. Ước mơ lớn nhất của thầy là được đóng vai “Lê Lai thế mạng” để cha Tự khỏi
bị bắt. Khi đào hang trú ẩn, thầy làm hai ngăn rồi tình nguyện ở ngăn bên ngoài.

Thầy nói với mọi người: “Nếu các quan đến truy lùng, tôi sẽ ra trước nộp mình
để cha khỏi bị bắt, hầu cha có thể giúp anh chị em”.
Ngày 26.06.1838, lính đến vây làng Kẻ Mốt, đã bắt thầy Úy chung với cha
Tự. Cha dự định khai thầy là giáo hữu vào làm bếp để đỡ nguy hiểm, nhưng thầy
nói:
- Xin cha cứ nói con là thầy giảng, may ra cũng được phúc tử đạo với cha.
Rồi thầy xin xưng tội để chuẩn bị tâm hồn. Một lần tương kế tựu kế, quan
nói dối thầy:
- Cha Tự xuất giáo rồi, sao anh còn cố chấp thế?
Thầy bình tĩnh trả lời:
- Vô lý, cha tôi không bao giờ làm vậy, mà dù có thực như thế, tôi cũng
không chịu xuất giáo đâu.
Lần khác, quan như muốn dạy khôn thầy:
- Anh còn trẻ, hãy nghĩ lại và khôn hơn một chút, ta chỉ yêu cầu anh bước
qua một khúc gỗ mà.
Thầy Úy đáp:
- Đúng là khúc gỗ, thưa quan, nhưng khúc gỗ đó lại tượng trưng cho Chúa
tôi thờ. Quan nghĩ sao nếu tôi giày đạp lên ảnh vẽ hình cha mẹ tôi?
Hôm khác, khi bị dụ dỗ bước qua Thánh Giá, thầy khẳng khái nói:
- Thưa quan, quan có dám bước qua mặt Đức Vua không, mà lại bảo tôi bước
qua mặt Chúa tôi? Nhưng dù quan có bước qua mặt vua thì tôi cũng không bước
qua mặt Chúa tôi được.
Quan nghiêm nghị phán:
- Tội phạm thượng, ta sẽ chém đầu mi.
Người chiến sĩ đức tin vui vẻ reo lên:
- Anh em ơi! Tôi sắp được chém đầu rồi.
Nhưng phúc trường sinh đến với thầy không quá mau như vậy.