Thánh Bernadô VŨ VĂN DUỆ

Tiểu sử

Thánh Bernadô VŨ VĂN DUỆ, Linh mục (1755 – 1838)
Người tù già hy sinh tự nguyện.
Mùa Thu năm 1838, tại nhà giam Nam Định, một tù nhân đã 83 tuổi hình
như vẫn coi sự khắc nghiệt của trại giam là nhẹ. Những đêm mưa to gió lạnh,
chỗ của cụ nằm bị nước mưa giột, nhưng cụ vẫn không chịu dời chỗ khác theo
lệnh của lính canh. Từ ngày vào tù, cụ trải chiếu dưới đất, không chịu tiếp tế
chăn mền, rôi khoảng một tuần sau, cụ bỏ luôn chiếu để nằm trên đất.
Cụ già đó là linh mục Bernadô Vũ Văn Duệ. Đối với ngài, phải có những hy
sinh tự nguyện để bổ túc cho những hy sinh bất đắc dĩ. Những hy sinh đó là
những phương pháp luyện ý chí để đủ sức đối đầu với những thử thách cuối cùng
ngoài pháp trường. Đối với ngài, suy niệm cuộc thương khó của Chúa Giêsu phải
đưa đến việc tham dự, chia sẻ những nỗi cơ cực của Chúa trong thực hành. Cha
nói: “Nơi tôi nằm bây giờ còn êm ái hơn Thánh Giá Chúa Giêsu xưa kia nhiều.”
Vị linh mục khắc khổ.
Bernadô Vũ Văn Duệ sinh năm 1755 tại làng Quần Anh Hạ (Quần Phước),
tỉnh Nam Định, trong một gia đình Công Giáo. Ngay từ nhỏ, cậu đã dâng mình
cho Chúa, và chuẩn bị học hành hướng tới chức linh mục. Nhưng việc học của
cậu bị gián đoạn nhiều lần vì tình hình bách hại của Chúa Trịnh và thời vua
Cảnh Thịnh. Mãi đến năm 1795, thầy Duệ mới được toại nguyện, thụ phong linh

mục đã 40 tuổi. Cha Duệ phục vụ Giáo Hội và các linh hồn trong nhiệm vụ mục
tử suốt 37 năm. Đến 1832, năm ngài 77 tuổi, Đức cha xét thấy tình trạng bệnh
tật, đã cho cha về hưu tại xứ Trung Lễ.
Không thể phục vụ Giáo Hội trực tiếp, cha Duệ đã dâng những ngày tháng
bệnh tật để cầu nguyện cho Giáo Hội. Tuy đã già, mỗi ngày cha vẫn tiếp tục đọc,
suy niệm, chia sẻ Tin Mừng và hướng dẫn cho các tín hữu trong vùng tìm đến
bàn hỏi. Cha gia tăng những việc khổ chế hãm mình: bỏ nằm giường để ngủ trên
đất, không nằm mùng để muỗi tự do cắn đốt... Nhiều người cản trở vì lo cho tuổi
già của cha, cha trả lời: “Bấy nhiêu hãm mình đã là gì? Tôi không có cơ hội làm
việc lớn thì tôi chọn lựa một chút khó khăn vậy thôi.”
Giá trị một lời hứa.
Từ ngày vua Minh Mạng lệnh cho quan Trịnh Quang Khanh gắt gao truy
lùng các giáo sĩ, Đức cha Delgado Y, Giám mục địa phận Đông phải bỏ trụ sở Bùi
Chu đi trốn. Một hôm trên đường xuống Liên Lao, Đức cha ghé vào Trung Lễ
gặp cha Duệ. Đức cha nói nửa đùa nửa thật:
- Cụ còn sức theo tôi đến thủ phủ Nam Định chăng?
Cha Duệ hiểu ý người cha chung địa phận muốn nói về việc tử đạo, nên trả
lời:
- Thưa Đức cha, khi nào Đức cha bị bắt, xin cho phép con theo cùng.
Có lẽ vị Giám mục nói đùa rồi quên đi, nhưng cha Duệ không bao giờ quên
điầu mình đã nói. Từ ngày 28.05.1838, khi nghe tin Đức cha bị bắt ở Kiên Lao,
cha Duệ đã khóc lóc và muốn ra trình diện với quan quân để được tử đạo với
Giám mục của mình. Lúc đó, cha đã 83 tuổi, mắt thì lòa nên đi đâu phải có người
dẫn, thế nhưng không ai chịu đưa cha đến nộp cho các quan cả.
Cũng từ đó, nằm trong nhà, hễ nghe có tiếng chân người bên ngoài, cha lại
hô lên:
- Hãy báo tin cho các quan biết tôi ở đây. Tôi là linh mục, hãy đến mà bắt tôi.

Các giáo hữu xin cha thinh lặng kẻo liên lụy đến dân làng. Cha đáp:
- Tôi không thể im được vì tôi đã hứa với Đức cha.
Một hôm lính đi qua, nghe tiếng cha gọi thì bước vào. Cha nói:
- Bây giờ các ông đã có linh mục, hãy bắt mà nộp cho quan đi.
Một thầy giảng đứng đó liền nói:
- Ông nội tôi đó, các ông đừng để ý làm gì, ông ấy già nua nên lú lẫn, tự cho
mình là linh mục đấy thôi.
Cha Duệ thanh minh cha rất tỉnh táo chớ chưa lẩm cẩm. Nhưng lính thấy cụ
già đã ngoài 80, nằm liệt trên giường như thế thì xin theo lời thầy giảng rồi bỏ đi.
Quân lính đã xa rồi mà cha già Bernadô cứ lẩm bẩm phàn nàn vì người ta đã làm
cha mất cơ hội bị bắt.
Những ngày sau đó, cha Duệ vẫn tiếp tục la lên yêu cầu mọi người hãy đi báo
cho quan đến bắt mình. Các tín hữu thấy không cản ngài được nữa thì bàn tính
với nhau, họ đưa cha đến một túp lều của một người cùi ở ngoài đồng, nhờ một
bà đạo đức chăm sóc cơm nước. Họ nghĩ rằng chẳng bao giờ quân lính đến khu
vực đó. Không ngờ ngày 04.07.1838, một toán lính vô tình đi ngang qua nghe
tiếng cha đã ghé vào. Cha nói:
- Các chú tìm đạo trưởng hả? Tôi là đạo trưởng đây.
Không có ai ở đó để cải chính như hôm trước, nên cha bị bắt đem về nộp cho
Tổng đốc Trịnh Quang Khanh.
Vững như bàn thạch.
Tổng đốc thấy lính dẫn đến một người già nua tuổi tác thì cười, rồi cho đặt
tấm ảnh Chúa trên đất và nói:
- Ông lão bước qua tấm ảnh đi, ta sẽ tha cho về.
Cha Duệ đáp:
- Xin quan lớn đừng bảo tôi làm thế, dù thế nào tôi chẳng thể vâng lời quan.
Bấy giờ trời đã gần tối, quan cho giam cha trong một ngôi chùa gần đó và bỏ

đói suốt đêm. Sáng hôm sau lính giải cha về Nam Định. Viên quan ở đây cũng để
một Thánh Giá yêu cầu cha bước qua. Cha trả lời như đã nói với quan Tổng đốc.
Viên quan tội nghiệp tuổi già nên không đánh đập gì, nhưng bắt cha phải mang
gông và cho cha vào trại giam.
Gần 2 tháng trong tù, nhiều lần quan cho người vào dụ dỗ cha bỏ đạo, nhưng
cha cương quyết từ chối. Những ngày đầu trong trại giam chật hẹp, hôi hám, cha
Duệ phải trải chiếu dưới đất ngủ, có người thương đem đến biếu cha một chiếc
chăn để quấn cho ấm, cha từ chối và nói:
- Nơi tôi nằm bây giờ còn êm ái hơn Thánh Giá của Chúa Giêsu xưa nhiều.
Có một hôm, mưa dột ướt hết nơi cha nằm, lính đến bảo cha dời chỗ, cha
không chịu:
- Cứ để tôi ở chỗ ướt này cũng được, không can chi. Tôi chỉ lo những sự đời
sau và ước ao đổ máu vì đạo Chúa Kitô thôi.
Ngày 12 tháng 07, Đức cha Y đã tạ thế, ly trần trong ngục nhưng vẫn bị đem
ra pháp trường xử chém. Nghe tin đó, cha Duệ bỏ luôn chiếu, ngủ trên đất. Cha
nói: “Giám mục là cha đã phải xử, ta là con mà nằm chiếu sao phải lẽ.” Cha Duệ
đã chọn những hy sinh tự nguyện để dọn mình đón nhận cuộc tử đạo. Thời gian
này cũng có cha Hạnh, linh mục dòng Đaminh bị giam chung. Cha Hạnh trẻ
hơn, mới 66 tuổi, nên thường thay mặt cha già trả lời cho các quan. Sau khi thấy
không làm hai vị đổi ý được nữa, các quan liền làm án gởi về kinh đô: “Chúng tôi
đã tra khảo hai tên Vũ Văn Duệ và Nguyễn Văn Hạnh. Chúng đã bị bọn Tây lừa
mà theo đạo Gia-Tô từ lâu. Chẳng những chúng tin mà còn giảng đạo ấy cho
nhiều kẻ khác tin theo nữa... Xem ra đạo ấy đã thấu tận tâm can bọn chúng đến
nỗi không thể bỏ được. Vậy chúng tôi luận cho chúng án trảm quyết, để ai nấy
đều biết tội chúng nặng, đáng phải phạt thể ấy.”
Chiến thắng vinh quang.
Theo luật thời đó, ở tuổi 83, cha Duệ lẽ ra không bị xử tử, nhưng vua Minh

Mạng bất chấp cả luật lệ, ký bản án liền. Nghe tin ấy, cha Duệ tỏ ra vui mừng,
gia tăng việc hãm mình chuẩn bị cho ngày hồng phúc cha vẫn mong đợi. Ngày
24.07, quan cho tách riêng cha Hạnh đi giam nơi khác. Nhưng ngày 01.08, hai vị
cũng được ra tòa lần chót trước khi đưa đi xử. Cả hai vị đều khẳng khái tuyên
xưng niềm tin vào Thiên Chúa. Cha Duệ vì quá yếu sức, lính phải cáng ra pháp
trường Bảy Mẫu. Ra đến cửa thành, vì viên quan chủ tọa cuộc xử án chưa đến,
hai linh mục phải đứng ngoài nắng mấy giờ liền. Một người đưa cha Duệ một
chiếc nhỏ để che nắng, cha cảm ơn từ chối. Suốt hành trình, cha làm dấu Thánh
Giá nhiều lần và cầu nguyện cách sốt sắng.
Đến nơi hai vị cầu nguyện chung một lát. Sau đó, lính tháo gông xiềng xích
và trói hai vị vào cọc. Theo lệnh quan, hai lý hình thi hành phận sự, chém và
tung đầu lên cho mọi người trông thấy. Dân chúng ùa vào thấm máu hai vị tử
đạo. Quân lính chôn cả đầu lẫn xác tại pháp trường, sau các tín hữu xin phép
được đưa thi hài về an táng tại Lục Thủy. Thế là cha Duệ đã thực hiện trọn vẹn
lời hứa với vị Giám mục Y: đi theo ngài đến cùng, để rồi chung hưởng hạnh phúc
trường tồn trên Thiên Quốc.
Cùng với vị Giám mục của mình, Đức cha Y, linh mục Bernadô Vũ Văn Duệ
được Đức Lêo XIII suy tôn lên bậc Chân Phước ngày 27.05.1900.