Thánh Giuse NGUYỄN ĐÌNH UYỂN

Tiểu sử

Thánh Giuse NGUYỄN ĐÌNH UYỂN, Thầy giảng dòng ba Đaminh (1775
– 1838)
Niềm tin sống lại.
Hạnh tích thánh Giuse Uyển, vị thầy giảng 63 tuổi cho chúng ta thấy: Niềm
tin vào “xác loài người ngày sau sống lại” của các vị tử đạo khi phải đối diện với
cái chết. Đó là một ngày tràn đầy vinh hiển cho những ai trung thành giữ đạo
thánh Chúa. Lúc mới bị bắt, quan tỉnh Hưng Yên doạ chém đầu, thầy mạnh dạn
trả lời:
- Bẩm quan lớn, tôi có bị chém chết mới trông được sống lại mai này.

Lần khác, sau cuộc tra tấn vô hiệu, một người lính rút gươm ra dọa chém
ngang cổ, thầy Uyển vẫn bình tĩnh, mặt không hề biến sắc. Người lính hỏi:
- Lão không sợ ta chém ư?
Thầy điềm nhiên tuyên xưng niềm tin của mình:
- Hãy chém đi, đến ngày phán xét, tôi lại được cái đầu khác.
Thầy phòng bộ và thầy sở.
Giuse Nguyễn Đình Uyển sinh năm 1775 tại làng Ninh Cường, tỉnh Nam
Định. Lớn lên cậu vào sống trong chủng viện Tiên Chu, rồi được gửi đến ở với
cha Nhân. Sau chính thức thành thầy giảng và là trợ tá đắc lực của Đức cha
Henares Minh (địa phận Đông Đàng Ngoài). Theo lời khuyên của Đức cha, thầy
gia nhập dòng ba Đaminh. Mỗi lần Đức cha đi kinh lý các xứ trong địa phận đều
cho thầy tháp tùng. Mọi người gặp thầy đều ca tụng đời sống gương mẫu, đặc
biệt trong việc giữ kỷ luật dòng ba và tinh thần tông đồ của thầy.
Năm 1838, khi cuộc bách hại bùng nổ ở địa phận Đông Đàng Ngoài, hai
giám mục, các linh mục phải tìm đường lẩn tránh. Đức cha Minh chính thức trao
cho thầy Uyển trách nhiệm chăm sóc giáo xứ Tiên Chu, dù thầy không có chức
thánh. Thầy đã chu toàn đầy đủ trách nhiệm đặc biệt này, điều khiển mọi sinh
hoạt trong xứ, khích lệ các tín hữu vững niềm tin, được Đức cha và các tín hữu
yêu mến khen ngợi.
Ngày 29.05.1838, quan quân đến vây làng Tiên Chu tìm bắt Đức cha phó.
Họ ra lệnh cho mọi người có đạo trình diện ở đình làng để điểm danh. Thầy
Uyển cũng ra trình diện với giáo hữu của mình. Vì vô ý để lộ ra khỏi cổ chiếc áo
dòng ba, thầy bị quan gọi riêng ra hỏi:
- Ông có phải đạo trưởng không?
Thầy trả lời:
- Không.
Một người lính đùa giỡn tới vuốt mũi thầy và nói:

- Mũi ông này dài chắc là cố Tây chứ chẳng sai.
Thầy Uyển lắc đầu tỏ vẻ phản đối nhưng không nói gì cả. Tiếp theo quan
bảo thầy bước qua Thánh Giá, nếu không sẽ bị chém đầu. Thầy Uyển từ chối và
tuyên xưng niềm tin Phục sinh của mình. Quan nổi giận truyền trói thầy, rồi
đến chiều cho giải lên Hưng Yên. Quan Tuần phủ Hưng Yên điều tra sơ khởi
xem thầy có chức bậc nào và ai truyền chức? Các thừa sai trốn ở đâu? Thầy
không đáp một lời, nên bị đóng gông giam vào ngục.
Gian truân nghìn nỗi.
Hôm sau, thầy Uyển bị dẫn ra tòa. Quan án nghiêm nghị truyền thầy bỏ đạo,
và ký giấy xuất giáo. Nhưng vị anh hùng đức tin cương quyết trung thành với
Chúa. Quan cho đánh 39 roi rồi hỏi về đạo. Thầy Giuse Uyển liền lợi dụng cơ
hội giải thích cho mọi người có mặt về mười điều răn của Chúa. Tối đến, thầy lại
bị tống giam vào ngục. Vì bị bệnh tả rất nặng, cộng thêm với trận đòn ban ngày,
thầy rũ liệt gần chết, quan án thương tình cho mời lương y đến chữa trị.
Mười lăm ngày sau, khi cơn bệnh mới tạm khỏi, quan lại cho điệu tù nhân ra
tòa. Quan nói:
- Ông Uyển hãy xuất giáo, ta sẽ tha về với vợ con.
Thầy đáp:
- Tôi không có vợ con.
Quan tòa quát lên:
- Bước qua Thập Tự đi để giữ lấy mạng sống. Con chó còn ham sống dù chỉ
một ngày, huống chi con người.
Vị chiến sĩ anh hùng trả lời:
- Nếu quan để sống thì tôi cám ơn quan. Còn việc bước qua Thánh Giá thì
nhất định tôi không làm.
Quan cho đánh 18 roi, rồi nói:
- Chỉ một bước là sống, sao ông không chịu?

Thầy trả lời:
- Tôi coi sự sống đời này chỉ lớn bằng cái móng tay thôi.
Thế là quan nổi giận cho lính dùng sức mạnh lôi thầy qua Thánh Giá. Thầy
bèn ngồi bệt xuống đất, mặc cho quân lính đánh đập. Bốn người lính hai đầu
gông mới khiêng thầy lên nổi, thầy Uyển co gập hai chân để khỏi chạm vào
Thánh Giá, đồng thời cầu nguyện xin Chúa giúp sức. Một viên quan truyền lệnh:
- Cắt bộ râu hắn đi.
Anh lính đứng gần đó liền nắm lấy râu của thầy, tay kia định xén, nhưng
thấy cụ già mệt lả sắp chết nên lại thôi.
Sau đó còn một lần quan bảo thầy Uyển xuất giáo, nhưng như mọi lần, quan
lại thấy chí khí của thầy. Ông không dấu được lòng thán phục phải thốt lên: “Bề
ngoài hắn như kẻ sắp chết, thế mà lòng dạ vẫn cương quyết lạ lùng.” Rồi ông cho
đeo gông nặng hơn, tống giam vào ngục và gởi án về kinh xin xử trảm. Bàn án
nhắc đến thánh Phanxicô Chiểu đã bị chém ngày 20.06 và xin vua phê một án
tương tự.
Phúc trường sinh.
Trong khi chờ bản án được châu phê, thầy Uyển còn bị cắt giảm phần ăn mỗi
ngày. Thân xác kiệt quệ vì roi đòn, vì đói khổ, vì bệnh hoạn, vì tuổi già... Thầy
Giuse Uyển vẫn một lòng kiên vững với niềm tin sắt đá của mình. Thế rồi hồi ba
giờ chiều ngày 04.07.1838, thầy đã chết gục rũ trong niềm tin vững mạnh đó.
Tuy chưa bị xử trảm, nhưng cái chết khổ đau của thầy giảng Giuse thật xứng
đáng đội triều thiên vinh phúc tử đạo. Các quan cho phép các tín hữu đưa thi hài
về chôn táng tại xứ Tiên Chu, nơi thầy đã từng sống với họ trong những ngày lo
âu gian khổ nhất.
Đức Lêo XIII suy tôn thầy giảng dòng ba Đaminh Giuse Nguyễn Đình Uyển
lên bậc Chân Phước ngày 27.05.1900.