Thánh Tôma TOÁN

Tiểu sử

Thánh Tôma TOÁN, Thầy giảng dòng ba Đaminh (1764 – 1840)
Tuổi già can đảm.
Sau 13 ngày dài bị lột trần phơi nắng phơi sương, không một hạt cơm vào
bụng, quân lính đem bày trước mặt tử tội một mâm cơm đấy thức ăn ngon và
mời mọc. Thế nhưng cụ già 76 tuổi đó đã từ chối “Nếu ăn mà phải xuất giáo, tôi
không bao giờ ăn!”
Cụ già dũng cảm đó là thầy giảng Tôma Toán.
Sinh năm 1764 tại làng Cần Phán, tỉnh Thái Bình, Tôma Toán vừa là hội
viên dòng ba Đaminh, vừa là thầy giảng có uy tín làm việc truyền giáo ở Trung
Linh. Nhà dòng giao cho thầy chức phụ tá quản lý nhà chung tại đây. Thời Minh
Mạng bách hại, thấy Toán là cánh tay đắc lực của cha già Tuyên trong việc tông
đồ.
Sa ngã và thống hối.
Trong làng Trung Linh có ông lang Tư, vì ham tiền thường tố cáo với quan
phủ Xuân Trường rằng làng có đạo trưởng, nên ngày 16.12.1839, quân lính đến

càn quét lục soát làng này. Cha già Tuyên may mắn xuống hầm nên thoát nạn.
Thầy Toán không kịp lẩn tránh, bị điệu ra trình diện. Thầy khai tên là Thi và
ngồi chung với dân làng. Nhưng do sự chỉ điểm của ông lang Tư, quân lính tiến
về phía thầy, kéo khăn trên trán ra và tri hô lên: “Tên này sói đầu đúng là đạo
trưởng đây.” Về sau chúng biết thầy không phải là linh mục, nhưng vì tội không
chịu xuất giáo nên vẫn bắt giam thầy.
Cuộc tử đạo của thầy Toán được ghi dấu bằng hai lần chối đạo:
- Lần thứ nhất, sau một tháng bị tra khào, ngày 19.01.1840 thầy đã nhát sợ
bước qua Thánh Giá. Thế nhưng Tổng đốc Trịnh Quang Khanh vẫn chưa tha
cho thầy về ngay, còn muốn thử xem thầy có thật lòng bỏ đạo không. Khi lính
đưa thầy già về ngục, cha Giuse Hiển đã ân cần nhủ khuyên thầy thống hối và
tiếp tục tuyên xưng niềm tin vào Thiên Chúa.
- Lần thứ hai, ngày 18.04, quan Trịnh Quang Khanh bắt hai người đã xuất
giáo đến thúc giục thầy Toán, và dọa nếu không thành công sẽ giết cả hai.
Những ngườì này năn nỉ khóc lóc xin thầy thương kẻo họ bị chết, và họ nói
nhiều lời phạm đến Chúa và Đức Mẹ suốt hai ngày liền. Để họ khỏi nói phạm
thượng, thầy Toán một lần nữa lại bước qua Thánh Giá. Lần này thấy mình quá
dại dột để bị đánh lừa, thầy thống hối khóc lóc đêm ngày không ai ngăn cản
được. 15 ngày sau, cha Đaminh Trạch bị bắt cũng được dẫn tới giam chung một
ngục, cha an ủi và giải tội cho thầy. Từ đây thầy trở thành một con người mới, đủ
sức đương đầu cách phi thường với những thử thách nặng nề hơn trước.
Không gì lay chuyển.
Ngày 09.05, trước khi xử chém cha Giuse Hiển, thầy Toán cũng bị đưa ra tòa
với cha. Sau khi hai vị cương quyết không đạp lên Thánh Giá, quan cho quản
tượng lùa hai thớt voi đến sau lưng húc xô hai vị. Thầy Toán và cha Hiển bình
tĩnh cố tránh qua một bên, nhất định không bước qua Thánh Giá. Trịnh Quang

Khanh tức giận truyền đưa thầy già về ngục, và ra lệnh đưa vị linh mục ra pháp
trường xử chém tức khắc.
Một hôm viên quan nói khôi hài với lính:
- Dẫn lão Toán ra đây để nó bước qua Thập Tự, kẻo nó quên.
Nhưng ông hoàn toàn thất vọng, người chiến sĩ đức tin lần này gan dạ lạ
lùng, dù bị đánh đập tra tấn dã man, thầy vẫn một lòng trung thành với đạo
Chúa. Sau một trận đòn tưởng chết, quân lính lôi thầy bước qua Thánh Giá, thầy
liền vùng dậy quỳ phục xuống đọc kinh Ăn Năn Tội, quan giận dữ cho giam thầy
nơi khác, bắt nhịn ăn nhịn khát, và cho lính muốn bày trò hành khổ gì tùy ý.
Thế là quân lính liền lột hết quần áo thầy, buộc hai Thánh Giá nhỏ vào hai
bàn chân, bắt phơi nắng 13 ngày liền không được ăn uống gì cả. Trong khi đó,
chúng vây quanh trêu chọc thầy: Bứt râu giật tóc, nhéo tai, vuốt mũi... Khi thấy
thầy rơi vào tình trạng đói cực độ, người như lả đi, quan Trịnh Quang Khanh âm
mưu cho dọn một mâm cơm rượu thịt thơm ngon và nói:
- Ăn đi, rồi bước qua Thập Tự.
Nhưng vị anh hùng đức tin thà chết đói hơn là phải bỏ đạo, thầy nói:
- Nếu ăn mà phải xuất giáo, tôi không bao giờ ăn cả.
Quan tức mình tống giam, bắt thầy nhịn đói thêm năm ngày nữa cho chết rũ
tù. Có người lính canh tên Thám tội nghiệp, ngấm ngầm tiếp tế đội chút, nhưng
rồi anh bị phát hiện và bị quan trừng phạt.
Cho tới hơi thở cuối cùng.
Từ đó thầy già Toán phải chịu đói khát hoàn toàn cho đến khi ngã gục và tắt
thở trong tù ngày 27.06.1840. Thi hài thầy Toán được chôn cùng với xác tù
nhân. Bảy tháng sau, anh Dậu cải lên an táng tại Lục Thủy chung với nhiều vị tử
đạo khác.
Đức Giáo Hoàng Lêo XIII suy tôn thầy Tôma Toán lên bậc Chân Phước
ngày 27.05.1900.