Thánh Phaolô ĐỔNG (DƯƠNG)

Tiểu sử

Thánh Phaolô ĐỔNG (DƯƠNG), Thủ bạ (1802 – 1862)
Bất khuất vì chính đạo.
Một trong năm điều gay go trong chiếu chỉ cấm đạo của vua Tự Đức ban
hành ngày 05.08.1861, là một tín hữu Kitô giáo chịu thích chữ vào hai bên má,

một bên chữ “Tả đạo”, còn một bên là tên xã huyện của người đó. Lối thích tự
bằng thanh sắt nung đỏ vào má, để khi vết thương lành vẫn còn lưu lại dấu vết,
hầu dễ hành hạ, dễ bắt bớ hoặc dễ phân biệt đối xử là một sáng kiến, nếu không
của vua Tự Đức, thì cũng của một quan lớn nào đó trong triều đình Huế bấy giờ.
Có thể nói đây là hình khổ có một không hai trong lịch sử bách hại Giáo Hội
Công Giáo toàn cầu.
Nhưng một cụ già 60 tuổi, đã dám hiên ngang làm trái lại điều qui định ác
nghiệt đó. Một lần bị khắc hai chữ “Tả đạo”, cụ đã rạch xóa đi. Lần khác thay vì
bị quân lính khắc “Tả đạo”, ông cụ xin quan, để kín đáo nhờ người bạn tù khắc
lên má hai chữ “Chính đạo”, khiến quan trên vô cùng tức giận. Cụ già can trường
đó chính là Phaolô Đổng.
Chấp nhận mọi khổ đau.
Phaolô Đổng sinh năm 1802 tại Vực Đường, tỉnh Hưng Yên (nay là Hải
Hưng). Phaolô Đổng là một giáo dân của xứ Cao Xá, một trong những xứ có
truyền thống đạo đức lâu đời trong địa phận Trung. Ông Đổng từng làm quản lý
trông nom sổ sách, tài sản họ đạo trong suốt sáu năm trời.
Thời đó thi hành chiếu chỉ cấm đạo, các quan đi tới từng làng Công Giáo lấy
lý do kiểm tra dân số, nhưng thực ra để bắt các Kitô hữu phải vâng lệnh vua mà
bỏ đạo. Quan truyền đặt tượng Thánh Giá xuống đất và ép buộc mọi người phải
đạp lên. Ai không chịu đạp Thánh Giá thì bị trói lại, bị đóng gông giải về tỉnh.
Ông Phaolô Đổng bị bắt trong trường hợp tương tự vào ngày 25.11.1861, khi
ông can đảm nhận mình là Kitô hữu, và không chịu chà đạp Thánh Giá.
Quan truyền quân lính giải ông về huyện Ân Thi. Tại đây, quan hứa sẽ cho
nhiều tiền nếu ông bỏ đạo. Nhưng ông nhất mực từ chối và khẳng định với quan
về lòng trung thành với Chúa Kitô. Do đó, ông phải chịu hành hạ, mang xiềng
xích nặng nề trong tù. Tiếp theo, lính được lệnh giải ông về Hưng Yên. Vừa tới
cửa thành, ông Phaolô Đổng thấy một cây Thánh Giá đặt trên mặt đất, ai muốn

qua phải đạp lên. Ông nhất quyết dừng lại và không chịu bước qua. Quân lính
đánh đập ông tàn nhẫn, nhưng vẫn không cưỡng bức vị anh hùng đức tin. Sau
cùng, họ nhốt ông vào một cái cũi chật hẹp để khiêng qua.
Gần một năm trong tù cực khổ, ông Đổng ban ngày phải mang gông, đêm
đến chân chịu cùm xích. Nhiều lần bị quan tra hỏi, trước sau như một ông cương
quyết giữ vững đức tin. Lính dã man đánh đập ông nhiều lần, khiến thân mình vị
chứng nhân đầy những vết thương đẫm máu.
Ông Phaolô Đổng khẳng khái không chịu cho quân lính khắc hai chữ “Tả
đạo” vào má, nên bị cấm cốc (bắt nhịn ăn) nhiều ngày. Dần dần, ông rũ liệt đuối
sức. Có lần nguời lính canh động lòng thương cho chút cơm và chén nước, ông
lại nhường cho người bạn tù đồng cảnh ngộ. Ít hôm sau, không chịu nổi cơn đói
khát dày vò, ông phải nhai vài miếng vải áo để quên đi. Thế rồi quân lính dùng
sức mạnh khắc trên má ông hai chữ “Tả đạo”, nhưng ông can đảm rạch xóa đi.
Tám ngày sau, kiệt lực vì đòn vọt và đói khát, ông Phaolô Đổng bất tỉnh mê
man, quân lính phải khó khăn lắm mới làm cho ông tỉnh lại được. Quan cho
phép ông ăn uống và ra lệnh thích tự trên má ông lần nữa. Ông xin quan để
người bạn tù làm việc này. Nhưng thay vì khắc hai chữ “Tả đạo”, ông lại bảo
người bạn khắc hai chữ “Chính đạo”, khiến quan xem thấy nổi giận và ra lệnh
cấm cốc thêm ít ngày, rồi kết án tử hình ông.
Trước tòa điều tra phong thánh, người cháu gái ông làm chứng rằng: “Khi
nghe tin mình bị trảm quyết, ông rất vui mừng, sấp mình xuống đất tạ ơn Thiên
Chúa, cầu nguyện sốt sắng và đọc kinh Ăn Năn Tội.”
Trên đường ra pháp trường, ông đổng dọn mình chết lành và đọc kinh phó
dâng linh hồn (kinh Giáo Hội khuyên đọc giúp người hấp hối). Ông đã lớn tiếng
kêu tên cực trọng Chúa Giêsu ba lần trước khi đao phủ chém đứt đầu, đưa linh
hồn vị tử đạo về Thiên Quốc.
Hôm đó là ngày 03.06.1862. Ngày 29.04.1951, trong số 19 giáo hữu được suy

tôn Chân Phước tại Vương Cung Thánh đường Phêrô do Đức Thánh Cha Pio
XII chủ sự, danh tính và tiểu sử ông Phaolô Đổng đã khiến mọi người phải khâm
phục một mẫu gương hiên ngang, can đảm của con dân Viêt Nam, tuy nhỏ bé và
nghèo nàn, nhưng lại giàu nghĩa khí anh hùng bất khuất.