Thánh Đaminh TOẠI

Tiểu sử

Thánh Đaminh TOẠI, Ngư phủ (1812 – 1862)
Mạng châu phê và ra lệnh thi hành. Trước ngày xử, một giáo dân tìm cách đưa
cha Tuấn vào tù giải tội và trao Mình Thánh cho cha già.
Đúng ngày 05.06.1840, quân lính tình nguyện cáng cha già Loan ra pháp
trường, nhưng cha cám ơn từ chối. Vì trời nắng gay gắt, cha chỉ chấp nhận cho
hai tín hữu đi hai bên cầm lọng che nắng. Viên quan giám sát chủ trì phiên xử
thấy cha đi bộ cũng bỏ ngựa, giao cho một người lính, rồi cùng ra cửa ô Cầu
Giấy là nơi thi hành bản án. Đến nơi, ông nói với cha: “Cụ muốn làm gì thì làm
đi.” Cha Loan quỳ xuống cầu nguyện, rồi vui vẻ đưa tay cho lính cột trói vào cọc.
Mười người lính được chì định chém cha Loan bỗng trốn đi đâu hết. Uy tín của
cha quá lớn, đến độ họ cứ sợ sau khi chết, hồn cha sẽ nhập vào họ trả thù chăng.
Để giải quyết vấn đề, quan liền sai một người lính Nam bộ. Anh Minh, người lý
hình bất đắc dĩ đó đã đến lạy cha Loan và biện bạch rằng: “Việc vua truyền
chúng cháu phải làm, xin cụ xá lỗi cho, cháu sẽ giúp cụ chết êm ái. Khi về trời cụ
nhớ đến cháu nhé.” Cha Loan gật đầu, rồi ra hiệu cho anh thi hành phận sự. Chỉ
một nhát chém, cha giã từ trần thế về Thiên Quốc. Các tín hữu xông vào cởi áo,
thấm máu vị tử đạo như một chứng tích anh hùng của người cha tuy già yếu
nhưng mạnh mẽ về niềm tin.
Được ân huệ trăn trối, xứ Kẻ Chuôn đem thi hài cha về chôn cất ở họ mình.
Đức Giáo Hoàng Lêo XIII suy tôn cha Luca Vũ Bá Loan lên bậc Chân Phước
ngày 27.05.1900.
Thánh Đaminh TOẠI, Ngư phủ (1812 – 1862) và Thánh Đaminh
HUYÊN, Ngư phủ (1817 – 1862)
Lễ toàn thiêu
Trong hạnh tích 117 vị thánh tử đạo trên đất Việt, chỉ có sáu bản án thiêu
sinh, và tất cả đều diễn ra trong tháng 06.1862. Thánh Đaminh Toại và Đaminh
Huyên là hai vị đẩu tiên được vinh dự trở thánh của lễ toàn thiêu dâng lên Thiên

Chúa vào đúng ngày vua Tự Đức ký hòa ước Nhâm Tuất cho phép tự do tôn giáo
(6.6.1862). Ba ngày trước khi bản án được thi hành, hai vị đã biết tin mà không
chút nhụt chí. Thay vì hãi sợ, hai vị đã vui mừng tạ ơn Thiên Chúa. Có lẽ như
thánh Polycarpo thuở xưa, hai vị đã tin tưởng rằng:
“Đấng đã giúp tôi quyết định chịu đau khổ vì Ngài, sẽ cho tôi sức mạnh,
Đấng ấy sẽ làm cho lửa dịu lại và cho tôi đủ sức lướt thắng mọi thử thách.”
Không để mất cơ hội.
Hai ông Đaminh Toại và Đaminh Huyên đều là người làng Đông Thành,
tỉnh Thái Bình, đồng thời là tín hữu của xứ Đông Thành (Đông Thành, Đại Đồng
và Trung Đồng là ba xứ được tách ra từ xứ Kẻ Mèn, thuộc địa phận Trung Đàng
Ngoài). Cả hai đã lập gia đình và là những gia trưởng đạo đức, gương mẫu. Hai
ông làm nghề đánh cá trên sông Nhị Bình gần cửa Ba Lạt. Khi bị bắt, ông Toại
đã trên 50 tuổi, còn ông Huyên 45 tuổi.
Hai ông Toại và Huyên cùng với 16.000 giáo hữu địa phận Trung là nạn
nhân trực tiếp của chiếu chỉ Phân sáp tháng 08.1861 của vua Tự Đức. Theo
chiếu chỉ này, quân lính và những dân làng ngoại giáo được phép tràn vào các
khu vực Công Giáo để tịch thu tài sản, sau đó bắt trói các giáo hữu đưa lên
huyện để khắc trên má hai chữ “Tả đạo”, rồi hoặc trao họ cho người ngoại giáo
quản lý, hoặc giam chung họ trong ngục.
Làng Đông Thành cũng cùng chung số phận đó. Lính đến bắt ông Đaminh
Huyên và giải lên huyện Quỳnh Côi. Ông Toại vì bệnh tật không thể đi bộ theo
quân lính được, nên họ đề nghị ông nộp tiền chuộc nếu muốn tự do về sum họp
với gia đình. Nhưng ông đã từ chối vì không muốn để mất cơ hội quý báu là hiến
dâng mạng sống mình minh chứng cho niềm tin và tình yêu vào Thiên Chúa.
Ông xin quan cho phép đi xe đến huyện trình diện, để được chung số phận với
các giáo hữu cùng xứ đạo.
Kiên tâm bền chí vì Đức Kitô.

Tại huyện Quỳnh Côi, sau khi khẳng định lập trường đức tin của mình, hai
ông Toại, Huyện bị tống giam vào ngục tù Tăng Già. Suốt thời gian chín tháng ở
đây, mọi người có thể thấy rõ lòng quả cảm và kiên cường của hai ông. Nào đói,
nào khát, nào đòn vọt và ngay cả án tử hình cũng không làm các ông nản lòng.
Ngược lại hai ông tiếp tục khích lệ các bạn kiên trì giữ vững niềm tin. Ông Toại
thường nói với các bạn tù:
“Này anh em, hãy can đảm lên! Chúng ta chịu khổ hình vì Đức Kitô, nên
chúng ta phải đón nhận đau khổ cách nhẫn nại. Chúng ta phải bền chí đến cùng,
và nếu cần, sẵn sàng hy sinh mạng sống vì Chúa.”
Nhiều lần bị dẫn đến trước công đường và bị ép buộc chà đạp Thánh Giá, hai
ông Đaminh Toại và Đaminh Huyện khẳng khái phản đối. Các quan thấy khó
lòng lay chuyển được hai nhân chứng của Chúa, nên kết án thiêu sinh cả hai vị.
Khi biết tin này, hai vị hân hoan tạ ơn Chúa.
Đến ngày xử án, sáng 05.06.1862, hai vị vui vẻ rảo bước đến giàn hỏa thiêu
dành sẵn cho mình. Trước sự chứng kiến của rất đông người, hai ông bước vào
cũi tre và chờ đợi. Những người hiện diện đều xúc động khi nghe rõ các ông cất
tiếng cầu nguyện thật lớn trong khi ngọn lửa phừng phực bốc cao. Không ai ghi
lại những lời hai vị đã cầu nguyện khi bị hỏa thiêu, nhưng dựa vào thái độ và tâm
tình của các vị, chúng ta có thể liên tưởng đến lời cầu nguyện của thánh
Polycarpo trên giàn lửa thuở xưa:
“Lạy Chúa các thiên binh; Chúa Tể trời đất, Đấng bênh vực kẻ công chính và
những ai bước đi trong sự hiện diện của Người. Con là một kẻ bé mọn trong các
tôi tớ Chúa đây, xin tạ ơn Ngài đã cho con vinh dự được đau khổ, được cầm
trong tay triều thiên tử đạo và được kề môi đón nhận chén thương khó. Này đây
Lạy Chúa, hiến tế con sắp hoàn tất trong ngày hôm nay, con sẽ được thấy lời hứa
của Ngài thể hiện. Amen.”
Ngày 29.04.1951, Đức Piô XII đã suy tôn hai ông Đaminh Toại và Đaminh