Thánh Micae HỒ ĐÌNH HY

Tiểu sử

Micae Hồ Đình Hy sinh năm 1808 tại Nhu Lâm, tỉnh Thừa Thiên trong một
gia đình quan chức. Cậu là con út trong số 12 anh chị em. Từ nhỏ, cậu đã theo
học các thầy đồ Nho. Hình như cậu cũng biết đôi chút sinh ngữ Anh, Pháp. Khi
ra làm việc, anh là một Thư lại bộ Công. Năm 20 tuổi, anh Hy kết hôn với cô
Lucia Tân, sinh hạ được năm người con. Người con cả sau này đi tu, học tại
Pénang, rồi sau thụ phong linh mục là cha Thịnh. Dần dần vì ông Hy thực hiện
tốt mọi công tác được giao, nên được thăng chức lên Tham tá, hàm Lục phẩm.
Dưới triều vua Tự Đức, ông lên tới chức Thái bộc, hàm Tam phẩm, đặc trách

ngành dệt tơ lụa vải vóc trong cả nước. Uy tín ông ngày càng lớn và được vua tín
cẩn. Khi một số quan lại ghen tuông, xin truất chức quan Hồ Đình Hy, vua Tự
Đức trả lời: “Không thể truất nhiệm ông ta được, vì ông đã chu toàn trách nhiệm
theo lương tâm. Trước đây chưa ai giữ chức ấy được hai năm cả. Cho đến nay, ta
chưa có gì phải khiển trách ông ta. Có lẽ ta sẽ tăng lương cho xứng với việc của
ông ấy nữa là khác.”
Dù làm quan dưới triều vua bách hại đạo, quan Thái bộc không ngại tỏ ra
mình là người Công giáo. Trong nhà, ông đặt bàn thờ Chúa nơi xứng đáng, thắp
đèn trưng hoa mỗi ngày. Thế nhưng khi giao dịch với giới quan lại, ông chịu ảnh
hưởng nhiều tật xấu và sa ngã đôi phen: Ông quan hệ với một thiếu nữ trẻ, và
sinh được ba người con ngoại hôn. Để chuộc lại lỗi lầm, ông đã rửa tội và đưa
chúng về nuôi nấng tử tế như con chính thức của mình. Ông cố gắng làm nhiều
việc thiện để đền bù tội lỗi xin Chúa tha thứ. Một hôm, ông tâm sự với bạn bè:
“Tôi nghĩ dù lấy nước của các con sông trên địa cầu, cũng không thể rửa sạch tội
của tôi được. Có lẽ chỉ có thể rửa sạch chúng bằng chính máu của tôi thôi.”
Ở đây chúng ta có thể ôn lại một vài mẫu gương sống trong đời ông:
- Có một người bị tố cáo lấy trộm kho lẫm nhà vua. Quan Thái bộc can thiệp
xin vua Tự Đức ân xá. Người này đến tạ ơn vị cứu tinh, và đã đặt lên bàn một túi
tiền lớn. Nhưng ông nói với anh ta rằng: “Cầm tiền và đi ngay, bằng không tôi sẽ
giao anh cho công lý bây giờ.” Nhiều ngươi nghe chuyện phải thốt lên: “Chưa
bao giờ chúng tôi thấy ai tốt như thế.” Người được ân xá không ngờ mình đã
chạm đến đức thanh liêm của vị ân nhân.
- Một người khác nghiện thuốc phiện bị bệnh trầm trọng, và được giới thiệu
đến nhà quan Thái bộc. Quan đón tiếp bệnh nhân rất thân tình, thu xếp cho ở
trong căn lều phía sau nhà. Rồi mỗi ngày trước khi tới nhiệm sở và khi về, quan
Thái bộc đều ghé thăm hỏi và chăm sóc bệnh nhân. Khi có người trách, ông trả
lời họ rằng: “Phải làm nhiều việc thiện để đền bù tội lỗi chúng ta. Mà đã làm thì

đừng máy móc qua lần chiếu lệ, phải làm với thiện ý, có thế mới lập được nhiều
công phúc.” Và ông cứ tiếp tục săn sóc suốt 15 ngày, cho đến khi người bệnh qua
đời. Ông còn tổ chức lễ an táng một cách cẩn thận, chu đáo.
- Trong vùng có một người quá nghèo, nên bán hai bé gái cho một người
ngoại giáo. Nghe biết chuyện, quan Hồ Đình Hy bỏ tiền ra chuộc lại hai cháu
này đem về rửa tội, và nuôi nấng cho đến khi trưởng thành. Sau đó, với tất cả
lòng quảng đại, ông đã đáp theo như ý của hai cô: một người xin đi tu, một người
lập gia đình.
- Đức cha Pellerin Phan phụ trách địa phận Đông Đàng Trong, tỏ ra tín
nhiệm ông và trao cho ông trọng trách hỗ trợ các thầy giảng ở tỉnh Thừa Thiên;
sau đó lại ủy thác cho ông việc coi sóc tài sản và cơ sở truyền giáo trong địa
phận. Với trách vụ mới, ông đã quảng đại đóng góp nhiều tiền của, công sức cho
Giáo Hội. Một lần kia, Đức cha đi thăm các giáo hữu, thuyền của Đức cha bị một
chiếc khác tông vào. Chủ thuyền lạ này đòi tiền bồi thường, ông Hy liền cởi
chiếc áo quý ông đang mặc, trao cho người chủ thuyền đó, dù biết tai nạn không
do lỗi mình gây ra, nhưng vì ông muốn bảo đảm an toàn cho vị Giám mục.
Một lòng vì Chúa.
Cuối năm 1856, khi quân Pháp bắn phá cảng Đà Nẵng thì quan Thái bộc Hồ
Đình Hy bị bắt. Triều đình lấy cớ ông đã gửi con đi học ở Pénang, nghĩa là có
giao thiệp với nước ngoài. Ông bị giam tại Trấn phủ (Huế).
Vua Tự Đức ra lệnh cho quân lính bằng mọi cách bắt ông nhận tội, bắt bước
lên Thập Giá và kê khai các linh mục thừa sai hoặc Việt Nam, kể cả quân lính có
đạo. Ông cương quyết không bỏ đạo, nhưng vì bị tra tấn quá đau đớn, ông lỡ lời
nói tên một vài tín hữu. Thực ra, ông nghĩ rằng những người này đã trốn khi nơi
khác. Nào ngờ “bứt dây động rừng”, dựa vào lời ông, triều đình bắt được 29
người. Trong đó 8 người xuất giáo, còn 21 người kiên trung với đức tin, dù bị
khắc trên má chữ “Tả đạo” và bị lưu đày. Ông cho rằng tất cả bị bắt là bởi mình,

nên khóc lóc ân hận, xưng tội xin Chúa thứ tha và kiên quyết dùng chính máu
mình để rửa sạch lỗi lầm đó.
Một lần chính vua Tự Đức xét xử và khuyên ông nhớ lại, ít là giả bộ bước
qua Thập Giá. Ông thẳng thắn từ chối: “Tâu bệ hạ, đã 30 năm phục vụ dưới ba
triều vua, lúc nào hạ thần cũng là người hết lòng yêu nước và tôi trung. Hạ thần
cam chịu mọi cực hình để nên giống Đức Kitô, đền bù tội lỗi và chết thánh
thiện.”
Trở về ngục, ông nói với các bạn: “Tôi thấy đời tôi sắp tận số rồi, chỉ mong
sao giữ vững được đức tin đến giờ phút cuối đời.”
Để nên giống Thầy Chí Thánh.
Ngày 30.04.1857, vua kết án quan Hồ Đình Hy: “Khinh luật nước, theo tả
đạo, lại gửi con đi Tân Gia Ba thăm đạo trưởng Oai và bàn chuyện liên lạc với
tàu Pháp. Rõ ràng là đứa hai lòng đáng chết nghìn lần. Ta truyền phải chém đầu
làm gương.”
Vua còn ghi chi tiết phải xử thế nào: “Ta hạ lệnh cho 5 quan triều đình và 15
binh sĩ dẫn y đi vòng quanh Thành Nội 3 ngày. Khi đi ngang qua chợ và nơi
công cộng, phải rao tội nó lên cho dân biết... Hơn nữa tại mỗi ngã ba đường, ta
truyền đánh y thêm 30 trượng. Sau 3 ngày như thế thì chém đầu nó. Có thế bọn
Gia Tô sẽ lấy làm tủi nhục mà lo sửa mình.”
Tháng 5 năm đó, vào những ngày 15, 18 và 21 quân lính đã thi hành lệnh
vua: Dẫn quan Thái bộc qua các nẻo đường phố Huế, dừng lại đánh đòn ở hai
nơi, tổng số 60 trượng mỗi ngày. Một người lính đi trước tuyên bố theo lệnh
rằng: “Hồ Đình Hy, kẻ theo tả đạo, đứa ngỗ nghịch bất hiếu với mẹ cha, chống
lại luật lệ triều đình vì thế y bị kết án phải chết. Bọn Gia Tô tin rằng chết vì đạo
sẽ được phúc Thiên đàng. Điều đó đúng hay sai không ai biết. Giêsu của Hồ
Đình Hy đâu rồi, sao thấy y khổ mà không đến cứu?”
Như thế đó, quan Hồ Đình Hy, bức chân dung “NÀY LÀ NGƯỜI” Việt Nam

bị lôi qua các đường phố cách thảm thương và tủi nhục. Nhưng quan Thái bộc
vẫn kiên nhẫn cho đến cùng, không bỏ đạo. Sáng ngày 22.05, ông bị đưa ra pháp
trường. Dân chúng tuôn đến xem rất đông. Dù lương hay giáo, họ bùi ngùi
thương tiếc vị quan thanh liêm tốt bụng. Lúc qua cầu An Hòa, ông nói với lính
rằng: “Đi xa làm chi, ở đây tôi có nhiều bạn hữu bà con.” Thế là thay vì đến cống
Đốc Sơ, ông được xử ngay tại đó.
Vì là một quan nổi tiếng, lính cũng dành cho ông chút đặc ân cuối cùng: Ông
thong thả rửa chân tay, rồi ngồi xếp bằng trên chiếu, bình tĩnh hút hết một điếu
thuốc. Sau đó đứng lên, thật bình thản sửa soạn lại đầu tóc, y phục cho chỉnh tề
rồi sốt sắng quỳ xuống cầu nguyện... Hai linh mục Việt Nam ẩn trong đám đông
ra dấu tha tội cho ông. Cuối cùng ông đưa đầu cho lý hình thi hành phận sự.
Nước Trời đã mở sẵn cửa để đón linh hồn vị chứng nhân anh dũng.
Đức Thánh Cha Pio X suy tôn quan Thái bộc Micae Hồ Đình Hy lên bậc
Chân Phước ngày 02.05.1909.