Thánh Tôma KHUÔNG

Tiểu sử

Thánh Tôma KHUÔNG, Linh mục dòng ba Đaminh (1780 – 1860)
Vì Chúa bỏ vinh quang.
Đọc lịch sử Giáo Hội, chúng ta thấy không lạ gì mẫu gương của Thánh
Phanxicô thành Assie hay thánh Tôma thành Aquinô đã từ bỏ dòng dõi quí tộc
giàu sang để vâng nghe tiếng gọi của Thiên Chúa, đã theo gương Chúa Kitô,
Thầy Chí Thánh, Đấng Chủ Tể muôn loài chấp nhận trở nên nghèo khó không
chốn nương thân để loan báo Tin Mừng Cứu độ. Thánh Tôma Khuông cũng vậy,
ngài đã quên đi dòng dõi quyền quí sang trọng, để theo tiếng Chúa kêu gọi và
trở thánh chứng nhân cho Đức Kitô, chứng nhân cho một tôn giáo mới mẻ đối
với dân tộc Viêt Nam, một tôn giáo bị miệt thị và chịu bách hại nặng nề. Quả
thật, chỉ có Thiên Chúa mới khiến được cha hy sinh như thế. Và cũng thực quí
báu biết bao tấm lòng của cha đã sẵn sàng đáp lại tiếng kêu gọi đó, đến nỗi hiến
dâng chính mạng sống mình cho tình yêu Thiên Chúa.
Phản đối bạo động.
Tôma Khuông sinh khoảng năm 1780 (thời Trịnh Nguyễn) tại làng Nam
Hòa, xứ Tiên Chu, tỉnh Hưng Yên. Con đường danh vọng rộng mở cho cậu bé
thông minh xuất sắc này, vì cha cậu đã từng làm Tuần phủ ở Hưng Yên. Nhưng
cậu đã nghe theo tiếng gọi linh thiêng và xin vào nhà Đức Chúa Trời. Sau đó cậu
theo học tại chủng viện và thụ phong linh mục.
Trong trách nhiệm coi sóc các linh hồn, cha Khuông nổi tiếng là một linh
mục khôn ngoan, thánh thiện, khéo giao thiệp và nhiệt thành với sứ vụ truyền
giảng Tin Mừng. Sống trong địa phận dòng Đaminh đảm trách, cha Khuông
muốn liên kết sâu xa hơn với dòng, cha đã gia nhập dòng ba Đaminh và cổ động
nhiều giáo hữu cùng tham gia để thánh hóa đời sống mỗi ngày.

Trải qua ba thời bách hại của các vua Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, cha
Tôma Khuông đã khôn khéo thân thiện với quan chức địa phương để có thể tiếp
tục thi hành việc mục vụ. Nhiều lần cha bị bắt giữ, nhưng nhờ những quan hệ
này, cha được trả tự do. Tuy nhiên từ năm 1858, cuộc bách hại của vua Tự Đức
gia tăng mãnh liệt, công việc của cha phải gặp khó khăn hơn nhiều. Áp lực của
quân Pháp đã khiến vua Tự Đức tức giận và nghi ngờ giới Công Giáo tiếp tay với
thực dân, nên thẳng tay đàn áp họ. Một vài làng Công Giáo có tổ chức một số
thánh niên để tự vệ trước sự càn quét của quân lính nhà vua. Cha Khuông khi đó
đã gần 80 tuổi, hoàn toàn không hưởng ứng chủ trương này. Năm 1859, thấy
một số giáo dân Cao Xá tổ chức võ trang, cha liền ngăn cản và quyết định lánh
sang địa phận Đông Đàng Ngoài (Hải Phòng). Quyết định này đã khiến cha bị
bắt và được lãnh phúc tử đạo.
Khi cha đến đầu cầu làng Trần Xá, cha thấy quân lính đã đặt sẵn ở đó một
Thánh Giá buộc mọi người đi qua phải đạp lên. Là một linh mục của Chúa Kitô,
cha nhất định quay lưng trở lại tìm một lối đi khác. Thái độ dứt khoát đó khiến
quân lính nhận ra và chặn cha lại. Khi cha khẳng khái từ chối việc bước qua
Thánh Giá, lính liền bắt trói cha cùng với người tín hữu đi theo cha.
Sau 15 ngày giam giữ, cha Tôma Khuông và bốn giáo hữu khác có địa vị,
được áp giải tới quan Tồng đốc xét xử. Quan tìm mọi cách ép buộc cha làm nhân
chứng tố cáo: Những người Kitô hữu ở Cao Xá thông đồng với tàu Pháp – Tây
Ban Nha đang bỏ neo ngoài cửa biển, âm mưu nổi loạn chống lại nhà vua. Cha
Tôma khẳng khái trình bầy lập trường của Giáo Hội: “Đạo Công Giáo không
những cấm các tín hữu chống đối chính quyền, mà còn khuyến khích họ cầu
nguỵên và góp phần giúp quê hương được an ninh thịnh vượng”.
Bấy giờ quan không nói gì đến vấn đề này nữa, chỉ bắt cha bỏ đạo, bước qua
Thập Giá và yêu cầu cha khuyên các tín hữu khác làm như vậy đẻ được tự do trở
về nhà. Khi đó người tôi trung của Chúa trả lời: “Tôi nay đã 80 tuổi rồi, lại là linh

mục Công Giáo, tôi luôn luôn nhắc nhở các tín hữu trung thành giữ đạo thánh
Chúa. Giờ đây nếu tôi khuyên họ chối đạo thì tôi thật bất xứng và chẳng đáng
làm linh mục. Tôi và các bạn tôi không mong ước gì hơn là được hy sinh mạng
sống vì đạo thánh Chúa.”
Thánh Giá và vinh quang.
Lòng khao khát mong mỏi trên của vị anh hùng đức tin đã được thể hiện. Án
trảm quyết do quan Tổng đốc đệ vào kinh được vua Tự Đức chuẩn y. Và ngày
30.01.1860 cha Tôma Khuông bị điệu ra pháp trường Hưng Yên. Trên đường tới
đồi Canvê của mình, mọi người thấy người cha già khả kính chống cây gậy mà
cha đã cẩn thận cột thêm một thanh ngang cho giống hình Thánh Giá, bước đi
chậm rãi. Cha vui vẻ chào giã biệt những người đang ngậm ngùi thương tiếc tiễn
đưa.
Cây Thánh Giá, biểu tượng suốt đời cha đã tin tưởng và công bố; cây Thánh
Giá mà cha không bao giờ chà đạp, cho dù phải chịu muôn nỗi gian khổ và cả cái
chết, thì giờ đây, với cách biểu hiện rất đơn giản đó, cha muốn nói với mọi người
rằng: Cho đến phút cuối cùng của cuộc đời, Thánh Giá vẫn mãi mãi là niềm an
ủi và là chỗ dựa vững chắc cho người Kitô hữu. Đến nơi xử, cha Khuông quỳ gối
trang nghiêm cầu nguyện trước cây Thánh Giá đó, rồi cúi đầu lãnh nhận lưỡi
gươm đem lại vinh phúc ngàn thu.
Ngày 29.04.1951 cùng với 24 vị tử đạo khác tại Việt Nam, cha Tôma
Khuông được Đức Thánh Cha Pio XII suy tôn lên hàng Chân Phước.

Quần Cống sau này). Đỗ Quý Bản, Sàigòn 1964 (tập Ronéo)

Các cha Sebastiano Bartere, Luis Agnado, Xem BÙI ĐỨC SINH, “Dòng Đa Minh... Việt” Q.I tr 681.

Tháng 2