Thánh Phêrô LÊ TUỲ

Tiểu sử

Thánh Phêrô LÊ TUỲ, Linh mục (1773 – 1833)
Lưu niệm đạo đức.
Nếu xưa trong Kinh Thánh có chuyện cụ già Eleazarô không thèm “giả bộ
ăn của cúng” để được tha chết (2Mac 6, 18-28) thì ở Việt Nam cũng có thánh
Phêrô Lê Tùy không khai man mình là y sĩ, không giấu chức vụ mình là linh
mục theo yêu cầu của quan địa phương, để được sống còn. Như cụ già Do Thái
xưa, cái chết của cha để lại cho giáo hữu Việt Nam và toàn cầu một lưu niệm sâu
xa về đạo đức.
Phêrô Lê Tùy sinh trưởng trong một gia đình nề nếp khá giả làng Bằng Sở,
huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, Hà Đông, nay thụôc địa phận Hà Nội. Năm
1733, năm cậu mở mắt chào đời cũng là năm hai thánh linh mục Vinh Sơn Liêm
và Castanẽda Gia lãnh triều thiên tử đạo tại Hà Nội do án xử của chúa Trịnh
Sâm. Cảm kích trước tấm gương hào hùng ấy, khi cậu lớn lên, song thân đã lo
liệu gửi cậu theo học tại chủng viện Nam Định. Trong những năm học, cậu tỏ ra
rất thông minh, khôn ngoan và đạo đức. Sau khi lãnh chức phó tế, thầy Phêrô
được cử đi giúp Đức cha De la Mothe Hậu lo việc truyền giáo ở Nghệ An. Ít lâu
sau, thầy thụ phong linh mục, làm phó xứ Đông Thánh, Chân Lộc, rồi làm chánh
xứ Nam Đường.
Cha Phêrô Tùy là một linh mục vui tính, hiền hòa và rất nhiệt thành trong
sứ vụ chủ chăn. Dù ở đâu, dù chức vụ nào, cha cũng luôn sốt sắng chu toàn
nhiệm vụ của mình. Đức cha Hậu đả có lần khen ngợi những đức tính và hoạt
động của cha, ngài nói: “Không ai là không hài lòng với cha Tùy.” Trong 30 năm
liền, nhà truyền giáo Lê Tùy hoạt động công khai đắc lực phục vụ Giáo Hội Việt
Nam. Nhưng như mọi linh mục khác, từ khi vua Minh Mạng ra chiếu chỉ cấm
đạo trên toàn quốc ngày 06.01.1833, cha phải hoạt động âm thầm trong bóng
tối.

Phúc trọng không dám mong.
Ngày 25.06.1833, cha Tùy đến xức dầu cho một bệnh nhân gần chết ở họ
Thanh Trai. Đây là một họ đạo nhỏ, chen giữa làng mạc của lương dân. Một
nhóm người ngoại giáo đã bắt cha nộp cho quan huyện Thanh Phương. Giáo hữu
điều đình bỏ tiền xin chuộc, nhưng quan đặt điều kiện cha phải khai mình là
thầy thuốc, chứ không phải là linh mục. Cha Tùy cho rằng khai man như thế
không tốt, nên khẳng khái từ chối. Cha bị đóng gông áp giải về tỉnh đường Nghệ
An. Suốt thời gian trong tù, lúc nào cha cũng giữ được nét vui tươi, hồn nhiên,
can đảm trước mọi khổ nhục. Thái độ đó làm nhiều người thán phục.
Một hôm quan án đòi cha ra công đường và nói:
- Ông là đạo trưởng Gia Tô?
Cha đáp:
- Phải, tôi là đạo trưởng.
Quan nói ngay:
- Ông nghe ta đi, ai thấy ông bị bắt cũng động lòng trắc ẩn. Không ai muốn
ông phải án tử hình, ta đây cũng vậy. Bây giờ ông nghe ta, làm một tờ khai nói
mình là lang y chữa bệnh, có thể ta mới cứu được ông.
Cha Tùy trả lời:
- Tôi không sợ chết, và chết cách nào tôi cũng không ngại. Ai cũng phải
chết. Dù chết trên chăn êm nệm ấm, dầu bị cọp tha cá rỉa, dầu bị lột da hay xé
xác làm trăm mảnh cũng đều là chết thôi; cho nên tôi không sợ chết.
Vì kính trọng cha đã 60 tuổi, quan không truyền đánh đòn, chỉ đưa cha về
ngục. Suốt ba tháng tù, cha được mọi người, từ quan tới lính, cùng các tù nhân
khác quí mến. Họ nói với nhau: “Một người hiền từ nhân đức như vậy, mà bị
giam như một tù nhân gian ác, thật là không phải. Chúng mình bị án phạt đã
đành, chứ ông ấy nào có tội tình gì?” Các quan nhiều lần cho người dụ dỗ cha

khai mình là y sĩ để khỏi chết, nhưng trước sau cha vẫn xác định mình là linh
mục.
Thời đó, luật nhà nước cấm xử tử những người từ 60 tuổi trở lên. Đàng khác,
đây là thời kỳ đầu cuộc bách hại, nên chính các quan khi làm sớ báo tin về kinh
đô, chỉ nghĩ tội nhân sẽ phải nộp một số tiền phạt thôi. Ai ngờ, vua Minh Mạng
bất chấp luật lệ truyền thống nhân đạo của dân tộc. Ngày 10.10.1833, các quan
tỉnh Nghệ An nhận được sắc chỉ của vua: “Tên Tùy đã xưng mình là đạo trưởng
và truyền dạy tà đạo cho dân, phải trảm quyết.” Một tín hữu nghe tin liền chạy
đến nhà giam báo cho “tử tội” biết. Cha Tùy không chút lo sợ, chỉ hỏi lại cho
chính xác, rồi vui vẻ nói: “Bấy lâu nay thật tôi không dám đợi trông ơn lớn lao
như vậy.” Ngài dùng bữa tối như thường lệ, rồi lặng lẽ một mình, tránh mọi cuộc
tiếp xúc để dọn mình lãnh triều thiên tử đạo.
Về nơi vĩnh phúc.
Sáng hôm sau 11.10.1833, ngày Giáo Hội ngày đó kính Đức Maria là Mẹ
Thiên Chúa, cha Tùy tiến ra pháp trường chợ Quân Ban như đi dự hội, vẻ mặt
vui hớn hở, đến nỗi dân đi xem và quan quân đều nói: “Xưa nay chưa thấy ai
đem đi xử mà lại can đảm như thế.” Một giáo hữu trải chiếu ra, chứng nhân Đức
Kitô quỳ xuống cầu nguyện, bên cạnh là người lính cầm thẻ bài bằng gỗ ghi bản
án: “Can phạm từ lâu học điều dị đoan, xưng mình là đạo trưởng, lẩn trốn trong
dân để quyến rũ. Bắt được đã tra xét kỹ càng. Lệnh xử chém tức khắc để răn kẻ
khác.”
Một tín hữu, ông Bernado Thu đến xin quan đừng xử vội, để cha cầu nguyện
giây lát. Quan đồng ý và đưa mấy quan tiền theo tục lệ vua ban cho tử tội mua
sắm ăn bữa sau cùng. Cha Tùy không nhận, tiếp tục cầu nguyện ít phút nữa. Sau
đó, ông Thu lạy cha bốn lạy và nói:
- Giờ đây, cha sắp được về nơi vĩnh phúc đã bao lâu trông đợi. Phần con, con
ở lại chốn khóc lóc này, xin cha nhớ đến con.

Vị linh mục cũng lạy bốn lần đáp lễ và khuyên:
- Hỡi con, con hãy bền lòng vững chí, rồi con cũng được phần thưởng muôn
đời.
Cảnh cha con từ biệt làm nhiều người xúc động đến rơi lệ.
Sau đó, cha nói với quân lính: “Tôi đã sẵn sàng”. Tiếng thanh la vừa dứt, một
người lính vung gươm, đầu vị tử đạo rơi xuống, trong khi linh hồn vút cao về
Trời. Các tín hữu xin thi thể cha, khâm liệm vào áo quan, rước về nhà xứ Tràng
Nửa và an táng tại đấy. Sau này, họ dời hài cốt cha về xứ Yên Duyên, rồi đưa vể
nguyên quán ngài là Bằng Sở. Nhiều người đến kính viếng mộ ngài đã được ơn
lạ. Ông Bernadô Thu cũng làm chứng nhiều bệnh nhân được khỏi nhờ cầu
nguyện với cha Lê Tùy.
Ngày 27.05.1900, Đức Giáo Hoàng Lêo XIII suy tôn cha Phêrô Lê Tùy lên
bậc Chân Phước.