Thánh Matthêu ALONSO LICINIANA ĐẬU

Tiểu sử

Matthêu Alonso Liciniana Đậu sinh ngày 26.10.1702 (trước thánh Phanxicô
Tế bảy tuần) tại Nava del Rey, Tây Ban Nha. Đáp lại tiếng Chúa kêu mời, cậu

Alonso đã dâng hiến tuổi thanh xuân cho Đức Kitô trong tu viện Santa Cruz do
chính thánh Đaminh lập ở Segovia (năm 1218), thành phố còn lưu dấu nhiều di
tích của Thánh Tổ Phụ. Tại đây Alonso đã tuyên khấn, học thần học và thụ
phong linh mục.
Thời gian này, tỉnh hạt Đức Mẹ Mân Côi phái người đến các tu viện cổ động
và tìm người truyền giáo ở Viễn Đông. Tình hình truyền giáo quá thiếu người.
Thí dụ tại Bắc Việt, không kể Đức cha Sextri Tri, dòng chỉ còn bốn vị. Năm
1728, ba vị linh mục gởi đến đây đã bị đắm tàu chết hết
. Cha Alonso và 23 tu sĩ
Tây Ban Nha đã đáp lời mời đi tàu đến Manila vào tháng 11 năm 1730. Tháng 2
năm sau, cha cùng với hai linh mục Phêrô Ponsgrau Bằng và Micae Pajares đi
Macao để đến Việt Nam. Cuộc hành trình sóng gió hiểm trở kéo dài mười một
tháng, cha Pijares lâm bệnh phải trở về. Hai vị còn lại đến Trung Linh ngày
18.01.1732 trong niềm vui lớn của địa phận Đông Đàng Ngoài.
Trên một địa phận rộng lớn với số nhân sự quá ít ỏi, cha Matthêu Đậu phài
di chuyển và phục vụ nhiều nơi. Sau thời gian học tiếng ở Trung Linh, cha
truyền giáo ở Sơn Nam Thượng, hoạt động trong các huyện Kim Động, Tiên Lữ,
Thần Khê (Hưng Yên), rồi các huyện Thanh Quan, Vũ Tiên (Thái Bình) và sang
cả Nam Chân, Giao Thủy, Xuân Trường (Nam Định). Các giáo xứ lớn đã được
cha chăm sóc là Trung Lao, Tiên Chu, Kẻ Hệ và Lai Ổn. Sức khỏe của cha không
được tốt lắm, dáng người mảnh khảnh, ốm yếu nhưng cha đã vượt qua mọi gian
khổ và luôn kiên trì hoạt động không ngơi nghỉ.
Cuộc thử thách...
Tháng 11.1743 đang ở Lai Ổn, thấy tình hình không mấy bình an, cha liền di
chuyển qua Lục Thủy Hạ, trú trong nhà ông trùm Độ. Chẳng may trong làng có
một tín hữu đã bỏ đạo theo tên Đạt biết được và đi báo với quan. Sáng ngày
29.11, quân lính đến vây làng Lục Thủy, ập vào nhà đang lúc cha cử hành thánh
lễ. Các giáo hữu sợ hãi chạy tán loạn. Cha Đậu vì bất ngờ cũng hoảng hốt bỏ

chạy, tay ôm bình Thánh và rước hết Bánh Thánh. Nhưng không kịp nữa rồi,
quân lính đuổi theo bắt cha lại, và đánh đập cách tàn nhẫn. Họ túm vào vật cha
xuống đất, kẻ bứt tóc, xé áo, người nhổ râu, xỉ vả chế giễu. Một người lính cầm
giáo đâm sượt ngang hông, máu chảy loang đỏ trên bộ áo dòng trắng, khiến cha
tưởng giờ chết sắp đến, miệng thầm kêu tên cực trọng Giêsu-Maria. Cùng bị bắt
với cha có ba thầy giảng Đaminh Sĩ, Đaminh Đậu, Ignatio Quý và hai giáo hữu
trong xứ. Tất cả được giải lên quan trấn thủ Sơn Nam bấy giờ là Lê Văn Phượng.
Quan chỉ giữ lại cha Đậu và thầy Quý, còn tất cả được trả về tự do.
Sau ba lần ra tòa, với nhiều cách thức nạt nộ, đe dọa, dụ dỗ hoặc tra tấn,
quan trấn thủ không thể làm cha Đậu và thầy Quý chối bỏ đức tin. Ngày 21.12
quan hỏi cha có biết lệnh vua cấm giảng đạo không? Cha đáp: “Chính vì cấm, tôi
mới phải ẩn trốn chứ”. Quan liền thảo bản án trảm quyết cha Đậu, còn thầy Quý
thì phát lưu thảo tượng (chăn voi) suốt đời.
Nhưng sau đó, nhờ sự can thiệp của một viên quan thiện cảm với đạo, án của
cha được đổi thành chung thân, còn thầy Quý được tha bổng sau khi nộp cho
quan một món tiền. Ngày 30.05.1744, quân lính áp giải cha về Thăng Long và
giam chung với linh mục Phanxicô Tế đã bị bắt từ năm 1737, đã có án trảm
quyết, nhưng vì tình hình chính trị nên chưa bị đem đi xử.
Cùng sống, cùng chết, cùng vinh phúc.
Thật tả sao cho xiết niềm vui thiêng liêng được gặp lại nhau của hai anh em
cùng dòng, lại cùng tuổi trong cảnh tù tội này. Từ nay các vị không còn đơn độc
nữa. Hai anh em hân hoan chia sẻ cho nhau những tâm tư thao thức, ôn lại
những kỷ niệm, trao đổi bàn bạc việc tông đồ và cùng nhau cầu nguyện. Chỉ sau
vài ngày với một ít tiền bạc, cha Đậu cũng được tự do đi thăm và giúp đỡ các tín
hữu trong vùng. Vào lễ Chúa Ba Ngôi năm 1744, cha Tế dâng lễ, cha Đậu giúp
lễ. Nhưng một khung cảnh đẹp đáng ghi nhớ hơn, và có lẽ là trường hợp duy
nhất trong hạnh các Thánh tử đạo, đó là ngày 04.06 năm ấy, lễ Mình Thánh

Chúa, sau sáu tháng tù không có cơ hội, nay cha Đậu được dâng một thánh lễ âm
thầm nhưng ấm cúng trong tù với sự tham dự của 130 giáo hữu Thăng Long. Bảy
tháng tù ở kinh đô đã trôi qua thật êm ả, hai vị linh mục vẫn tiếp tục loan báo
Tin Mừng, giải tội, rửa tội, xức dầu và an ủi khích lệ các tín hữu. Riêng cha Đậu
trong bảy tháng đã rửa tội 55 người, trong đó có 22 người lớn và giải tội cho 620
hối nhân.
Ngày 22.01.1745 có lệnh đưa cha Tế đi xử trảm. Án của cha Đậu vẫn như cũ
là án chung thân. Cha buồn rầu hết sức, và năn nỉ xin phép quan cho đi tiễn chân
bạn đến pháp trường. Khi đi ngang hoàng cung, đoàn người dừng lại, một viên
quan sau khi đọc bản án của cha Tế và đọc tiếp: “Matthêu cũng là đạo trưởng
Hoa Lang đã bị án chung thân, nay bị kết án xử trảm”.
Thế là cuối cùng cha Đậu được toại nguyện. Tại pháp trường quân lính chặt
tháo xiềng xích ở chân tay hai cha, vô tình làm máu chảy khá nhiều. Các tín hữu
đến tận nơi hôn xiềng xích và xin các cha cây Thánh Giá ở tay làm kỷ vật đang
khi bị trói vào cọc. Hai linh mục bị chém cùng một lúc trong sự thương cảm của
những người đến dự, dù giáo hay lương. Có sử liệu ghi nhận: một cụ bà Phật tử ở
đó lâm râm cầu Trời khấn Phật cho hai cha thoát chết. Khi đầu hai vị tử đạo rơi
xuống đất, nhiều người khóc nức nở và xông vào thấm máu hoặc tìm vật kỷ
niệm.
Cha Bề Trên dòng Phêrô Ponsgrau Bằng, người đã đến Việt Nam cùng ngày
với cha Đậu, cử hai thầy giảng Điều và Luận, cùng ít giáo hữu tìm cách rước thi
hài các tôi trung đức tin về nhà tràng Lục Thủy. Giáo hữu ba xứ Bùi Chu, Trung
Linh, Trung Lễ gặp nhau và tranh quyền an táng các ngài ở nhà thờ mình. Cha
chính phải can thiệp để họ vui lòng nhường cho Nhà chung. Mấy ngày sau, Đức
cha Hilario Hy dâng lễ tạ ơn, có các cha dòng và rất đông đảo giáo dân tham dự.
Đức Thánh Giáo Hoàng Pio X suy tôn hai cha Phanxicô Federich Tế và
Matthêu Liciniana Đậu lên bậc Chân Phước ngày 20.05.1960.