Thánh Anrê NGUYỄN KIM THÔNG (NĂM THÔNG)

Tiểu sử

Anrê Nguyễn Kim Thông sinh khoảng năm 1790 tại Gò Thị, một họ đạo kỳ
cựu nhất của địa phận Qui Nhơn, thôn Xuân Phương, xã Phước Sơn, huyện Tuy
Phước, tỉnh Bình Định, cách tỉnh 20 cây số về hướng Bắc. Ông có tên khác là
Năm Thông.

Là chủ một gia đình khá giả, đạo đức, ông Thông đã giáo dục con cái sống
đạo tốt lành. Hai người con của ông đã được Thiên Chúa ân thưởng đặc biệt là
linh mục Nguyễn Kim Thư và nữ tu Anna Nhường, dòng Mến Thánh Giá. Dân
làng tín nhiệm, có thời ông đã làm Xã trưởng, nhiệt tình phục vụ dân chúng bất
kể lương hay giáo. Về sau ông được đề cử làm Trùm họ và được Đức cha Cuénot
Thể đặt làm Trùm cả phụ trách toàn thể hạt Bình Định.
Ngoài mẫu gương liêm chính, bác ái và tận tâm, ông còn thừa hưởng truyền
thống của họ Gò Thị về lòng sùng kính Đức Mẹ cách đặc biệt. Ông siêng năng
lần chuỗi Mân Côi hằng ngày, và kiến thiết một nhà nguyện dâng kính Trái Tim
Vẹn Sạch Đức Mẹ. Với uy tín sẵn có, ông phụ tá đắc lực cho hàng giáo sĩ trong
việc tông đồ, khéo léo trong việc tìm nơi trú ẩn cho các ngài trong thời bách hại.
Đức cha Thể và nhiều linh mục đã tạm trú lâu ngày tại nhà ông. Hơn nữa ông
còn là ân nhân cả về vật chất lẫn tinh thần cho viện mồ côi trong vùng.
Xin nhận chén đắng.
Một người cháu của ông Trùm cả tên là Út vốn tính ngang tàng, phóng đãng,
nên hay bị ông quở mắng. Để trả đũa, y viết một lá thư nặc danh lên quan tỉnh,
tố cáo ông về tội chứa chấp giáo sĩ. Thế là quan quân liền đến vây bắt ông cùng
với bốn giáo sĩ khác, rồi giam vào ngục thất ở Bình Định. Quan tỉnh vốn quen
biết từ hồi ông làm Xã trưởng, và trước đây được ông đãi ngộ rất hậu, nên tỏ ra
rộng rãi với ông. Nhờ đó, ông Trùm cả không bị đánh đập, và thỉnh thoảng lại
được phép về thăm nhà. Ông lợi dụng cơ hội này khuyên nhủ con cháu trung
kiên với Chúa trong mọi hoàn cảnh. Ông nói: “Tôi đã già, cũng chẳng ham sống
lâu nữa. Tôi sẵn sàng chịu tù đày và chịu chết vì danh Đức Kitô, nhất định tôi
không vân động xin tha.” Rồi ông tình nguyện vào ngục trình diện.
Nhiều lần quan tỉnh gọi ông Trùm cả ra công đường, nhỏ nhẹ khuyên ông
bỏ đạo. Quan nói:
- Ông dẫm chân lên Thập Giá đi! Chỉ tôi và ông biết thôi, rồi về xưng tội là

xong chứ có chi đâu.
Ông trả lời:
- Không được, Thập Giá tôi tôn kính mà dẫm lên sao được.
Và ông khẳng định với quan:
- Thà tôi chịu lưu đày và chết vì Chúa, chớ tôi không chối đạo.
Sau ba tháng tù, ông nhận được án phát lưu vào Mỹ Tho thuộc miền Lục
Tỉnh, Nam Kỳ. Các con ông dự định bỏ tiền vận động xin giảm án, nhưng ông
cản:
- Các con cứ để Thánh Ý Chúa được thể hiện.
Uống cạn chén Chúa trao.
Đường vào Nam xa xôi, cùng với bốn tín hữu, ông bị đày vào Vĩnh Long.
Ông Trùm cả vì tuổi già sức yếu, lại phải mang gông xiềng, nên bước đi một cách
khó khăn mệt nhọc. Mỗi ngày chỉ đi được bảy tám dặm dưới ánh nắng gay gắt.
Tối đến đoàn tù nhân được tạm giam trong các đồn canh hay nhà tù địa phương.
Được vài ngày, quân lính thấy ông Trùm cả đuối sức quá, sợ không đủ sức đi tới
nơi thì thương tình tháo gông xiềng cho ông. Khi đi ngang qua tỉnh Bình Thuận,
ông may mắn gặp linh mục Nguyễn Kim Thư, con trai ông, và xin lãnh bí tích
giải tội.
Tại Chợ Quán, thấy tình trạng sức khỏe của ông ngày càng suy yếu, cha
Được đã ban bí tích xức dầu cho ông. Sau đó, ông lại tiếp tục mang gông xiềng đi
xuống miền Tây. Bốn người bạn tù với ông xuống Vĩnh Long trước, có báo tin
cho cha Bề Trên Borelle Hòa về tình hình nguy tử của ông. Cha Borelle liền cử
một y sĩ đến Mỹ Tho chăm sóc, nhưng không kịp nữa. Vị chứng nhân của Chúa
khi đặt chân đến nơi lưu đày được chỉ định, mới kịp đọc kinh Ăn Năn Tội, vài
kinh Kính Mừng, rồi tắt thở đang khi cầu nguyện với Đức Trinh Nữ Maria. Hôm
đó là ngày 15 tháng 07 năm 1855.
Thi hài vị tử đạo được viên y sĩ của cha Borelle Hòa đưa về Cái Nhum (Vĩnh

Long), và sau đó các hiếu tử là linh mục Thư, ông Ngọc và ông Xa dời về an táng
ở nhà thờ Gò Thị. Hiện nay, tại Gò Thị còn Lăng của ông, nhưng hài cốt đã được
di chuyển về chủng viện Làng Sông (Bình Định).
Đức Thánh Cha Piô X suy tôn ông Trùm cả Anrê Nguyễn Kim Thông lên
bậc Chân Phước ngày 02.05.1909.